ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

آشنایی با انواع رودوزی سنتی (6)

دانه دوزی

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “دانه دوزی” نام دارد.

در مراحل مختلف سوزندوزی ترکمن که ابتدا لایه بندی و شیار دوزی پارچه (به جهت ثابت نگه داشتن پارچه)، سپس تاباندن نخ ابریشم (جهت استحکام بخشی نخ به تعداد دو یا سه یا پنج لا)، سیم کشی ( برای تعیین محدوده ی اصلی کادر جهت پیاده کردن طرح)، سیاه دوزی (که فضای طرح را با دوخت زنجیره و نخ ابریشمی مشکی مشخص می کند)، الوان دوزی (دوختن نخ های رنگی در داخل سیاه دوزی است) سپس نوبت به دانه دوزی (آلاجه) می رسد، معمولا پس از دوخت زنجیره ی سیم کشی، ما بین دو سیم را دانه دوزی می کنند.

 برای این کار معمولا از رنگ های سفید و مشکی استفاده می شود.

 این مرحله ی کار به نوع دوخت آلاجا معروف است و در هنر فرشبافی نیز رایج است. این دوخت اصولا در شلوار زنانه و در قسمت بالای سیم انجام می شود و از طرح های ساری ایچیان استفاده می کنند.

نقوش به طور عمده اشکال ساده شده عناصری است که در محیط اطراف هنرمند وجود دارد مانند: گل نقش، ساری ایچیان (عقرب زرد)، قوش قانات (بال پرنده)، دؤرت گؤز (چهار چشم)، قویموق، بورمه چیگین (بورمه)، قوچان (کچه نقش)، تیرانا بورون، چاقماق، باغ نقش، بستانی، شلپه نقش و… این نوع دوخت در مناطق ترکمن نشین از جمله گنبدکاووس، بندر ترکمن، گمیشان، آق قلا، کلاله و..، انجام می شود.

درویش دوزی

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “درویش دوزی” نام دارد.

 این نوع دوخت از تکنیک ساده ای برخوردار است و به صورت حاشیه هایی پهن بر روی پارچه ایجاد می شود و شبیه به چشمه دوزی است ولی نسبت به چشمه دوزی نخ کشی کمتری دارد.

در این نوع رودوزی، طراحی روی پارچه انجام نمی گیرد بلکه طرح ها کاملا ذهنی است و از طریق شمارش تار و پود پارچه با دوختی شلالی به وجود می آید.

درویش دوزی بر روی پارچه هایی که دارای بافتی ساده است دارای تار و پود( قابل شمارش) انجام می گیرد.

 ساده ترین این رودوزی بدین صورت است که ابتدا با کشیدن سه نخ از طول وعرض پارچه، مربع هایی به ضلع یک سانتیمتر نمودار می شود سپس این مربع ها را با نخ ابریشمی هم رنگ پارچه می دوزند، آنگاه با نخی به رنگ دیگر، تزیینات دوخت را انجام می دهند و برای تزیین چادر شب، پرده، رویه ی کرسی، بقچه و … استفاده می شود.

دندانی (گل خورد)

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “دندانی (گل خورد) ” نام دارد.

این هنر از دیر باز در شهر یزد و توسط زرتشتیان رواج داشته است.

 دندانی یا گره خورد نوعی طرح دارکردن پارچه است که در این هنر پارچه ی ساده را با روشی خاص و با ایجاد گره هایی کوچک در سطح پارچه و سپس رنگ کردن پارچه، دایره های کوچک یا بزرگ، شبیه به طرح خورشید می کنند.

برای تهیه این هنر ابتدا گره هایی کوچک در پارچه زده می شود که به تدریج طرح اصلی آن به صورت گلی ساده یا به شکل خورشید در می آید و اغلب در اطراف آن یک رشته گلهای کوچک یا ستاره هایی به شکل حلقه بافته می شود.

ابعاد و اندازه ی این گره ها از یک سر سوزن تا دایره های بزرگ متفاوت است و اطراف این طرح ها، یک رشته دایره یا ستاره به شکل کوچک تر، حلقه وار، مشاهده می شود.

 امروزه تولید گره خورد بسیار کم شده است و در حال منسوخ شدن می باشد.

کاربرد این هنر برای پارچه ی دندانی به عنوان روسری یا شال و کمربند می باشد.

این هنر در ابعاد مستطیل و معمولا به رنگ زمینه ى آجرى و ترنج هایی در متن یا گوشه ها، چاپ دندانی نقطه های زرد و روشن بر زمینه ای تیره دیده می شود که این سایه روشن باعث می شود که نقطه ها و طرح ها برجسته به نظر آید، با این شیوه بافت روسری های پشمی هفت رنگ نیز تولید می شود که دارای 4 ترنج چهارگوش به رنگ قهوه ای متمایل به سیاه در وسط و در میان ترنج نقوش مدور با شیوه دندانی و به رنگ سفید آجری بافته می شود و سرانجام دو نوار قرمز و سیاه با حاشیه گلهای دندانی به صورت دایره هایی با خطوط حاشیه دار ترکیب ساده ولی دلنشین را تکمیل می کند.

احتمالا نام این پارچه گل خورشید بوده است که در تداول عامه به گل خورد تبدیل شده است.

همچنین دندانی در روستای پشکی گیلان نیز تولید می شود که جنس آن از ابریشم بوده و طول آن ۱۵۰ سانتیمتر و عرض ۳۵ آن سانتیمتر می باشد.

اغلب نوعروسان خود نخ ریسی، بافندگی، گره زنی و رنگرزی کرده و شب عروسی برای داماد می فرستند و داماد آن را در شب عروسی به دور کمر خود می بندد.

زرک دوزی (ساتن دوزی)

یکی از صنایع دستی تزیینی ایران “زرک دوزی یا ساتن دوزی” نام دارد.

 حجاری ها و نقش برجسته های تخت جمشید و کشفیات پروفسور رودنکو در پازیریک، نشانگر رواج این نوع دوخت در آن دوره است.

این دوخت معمولا بر روی: مخمل، ماهوت، ابریشم، تافته، اطلس، ساتن، و پارچه های ابریشمی انجام می گیرد.

برای دوخت اکثر رودوزی ها، نخست طرح را روی کاغذ کشیده و آن را بر پارچه رواندازی می کنند، سپس نوع رودوزی که در نظر است انجام دهند را دنبال می کنند و معمولا قسمت داخل متن را ساتن دوزی یا زرک دوزی می کنند تا طرح بهتر خود را نمایان سازد. هنگامی که برگهای طرح بزرگ است باید آن را از طول به دو قسمت کرده و ساتن دوزی را با دو با چند رنگ نزدیک به هم انجام می دهند تا رودوزی یکنواخت به نظر نیاید.

 این نوع دوخت به همراه سایر دوخت ها بیشتر برای انواع سجاده، سوزنی، بقچه، تابلوهای تزیینی، پرده ی خانه خدا، سایر پرده ها، کلاهها، لباس ها، روکوسنی، رومیزی، جلدهای پارچه ای، مچ پیچ، روجعبه ای، روی قوری ها و غیره به کار می رود.

اجرای این درخت در تمام مناطق پر پیشینه از نظر رودوزی رایج است. معمولا اطراف جدول کمند دوزی را نیز با زرک دوزی یا ساتن دوزی تزیین می دهند.

زغره دوزی

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “زغره دوزی” نام دارد.

زغره دوزی یا ژغره دوزی به معنی فلز دوزی ست در گذشته جنس پولک‌ها از فلزهای گرانبهایی چون طلا و نقره بود و همچنین ملیله‌ها نیز از همان جنس و به صورت دست ساز تهیه می‌گردید این نوع دوخت که بسیار زیبا و ظریف است معمولاً به صورت دو خط موازی در کنار هم یک خط پهن را ایجاد می‌نمود و برای تزئین حاشیه لباس‌ها در قسمت یقه پیش سینه، حاشیه کت و تزئین حاشیه پرده‌های بزرگ استفاده می‌شد.

زغره دوزی عبارت است از دوختن سرمه یا پولک بر روی پارچه یا لباس، که هنرمندان برای زیباتر جلوه دادن کار خود از این دوخت با دوختهای دیگر به صورت ترکیبی استفاده می کنند و بیشتر جهت پر کردن و تزیین زمینه کاربرد دارد.

این دوخت زیبا در دو مرحله یعنی زغره و سپس جلوه دوزی به انجام می‌رسد جلوه دوختی است که حتماً می‌بایست روی حد فاصل و روی دوخت‌های زمینه انجام شود جلوه دوزی مرحله تکمیلی زغره دوزی است که زیبایی کار را صد چندان می‌نماید امروزه از زغره و جلوه دوزی برای دوخت اسماء متبرکه و تزیین بقچه‌های ترمه تزیین لباس شب و غیره استفاده می‌شود این دوخت در گذشته فقط در یزد و اصفهان به کار گرفته می‌شد و امروزه متاسفانه اثری از آثار این دوخت زیبا وجود ندارد.

نقوش مورد استفاده در زغره دوزی عبارت است از: گل و بته، گل و مرغ، مناظر طبیعت و … پارچه های مورد استفاده برای زره دوزی مشتمل بر: مخمل، اطلس، ترمه، جیر، کتان و … است.

هنرمندان از پولک به رنگهای مختلف و سرمه فنری یا سرمه ساده در رنگهای طلایی و نقره ای برای دوخت و تزیین تابلو، رومیزی، لباس و … استفاده می کنند.

این هنر در اغلب استانهای کشور مثل تهران، اصفهان، هرمزگان، آذربایجان شرقی و شهر کاشان و … رایج است.

آویزه دوزی

یکی از صنایع دستی تزیینی ایران ” آویزه دوزی” نام دارد.

آویز دوزی نوعی رودوزی است که از منگوله های رنگی و تزیینی برای زیبایی و زینت بخشیدن به پرده، رومیزی و … در آن استفاده می شود.

این هنر در گذشت های نه چندان دور رواج داشته است و زینت بخش خانه ها بوده است.

در لغت‌نامه‌ی دهخدا، ذیل واژه‌ی آویزه این‌گونه آمده ‌‌است: «آویزِه یا آویزَه؛ گوشوار؛ گوشواره؛ قرطه؛ بیشتر این کلمه به معنی الماس و دیگر گوهرهای ثمین است که به حلقه‌ی گوشواره آویزند یا در نگین‌دان آن نشانند.

منگوله های کوچک که دایره شکل و کروی بوده و به کناره های های پارچه مورد نظر در رنگهای گوناگون منصل می شوند.

آویزها در اندازه های مختلف و انواع گوناگون تولید می شود.

مواد اولیه‌ی تولید محصول آویزه‌دوزی، شامل موارد زیر است:

قطعات کوچک آینه، خرمهره، مهره‌های رنگین، گوش‌ماهی، دکمه، نوارهای رنگین، ابزارهای آویزه‌دوزی، سوزن، انگشتانه، قیچی …

انواع دیواری آن سوزن دوزی و تکه دوزی شده است و با رودوزی و پولک دوزی برای تزیین به دیوار آویزان می کنند.

برای تزیین آن می توان از قطعات کوچک آینه، مهره‌های رنگین، دکمه، نوارهای رنگین، گوش ماهی و خرمهره استفاده کرد.

محصول آویزه‌دوزی مرغوب، باید دارای ویژگی‌های زیر باشد:

تمام نخ‌های به‌کاررفته در آویزه‌دوزی باید از استحکام و ثبات رنگ کافی برخوردار باشد.

محصول آویزه‌دوزی افزون بر جنبه‌ی زیبایی، باید از کاربرد مشخصی هم برخوردار باشد.

محصول آویزه‌دوزی باید عاری از عیب‌های ظاهری ذاتی از قبیل گره‌دارشدن، دورنگی، ناهمگونی شدید آویزه‌های دوخته‌شده، نخ‌نما بودن روی کار، ترکیدگی و بدقوارگی باشد.

محصول آویزه‌دوزی نباید دارای عیوب ظاهری عارضی از قبیل نخ‌نما‌شدگی، پارگی، خط تا، سوراخ‌شدگی، سوختگی، رنگ‌پس‌دادن، پوسیدگی، آثار رفوگری، ساییدگی، رنگ‌پریدگی و بیدخوردگی باشد.

محصولات آویزه‌دوزی در انواع گوناگون تولید می‌شوند. این محصولات گاه با تکه‌دوزی، رودوزی، پولک‌دوزی و … همراه شده و برای تزیین به دیوارها و سردرهای اتاق‌های منازل آویزان می‌شوند.

انواع دیگری از محصولات آویزه‌دوزی با قطعات کوچک آینه، خرمهره، مهره‌های رنگین، گوش‌ماهی، دکمه و نوارهای رنگین تزیین می‌شود.

این هنر- صنعت بیشتر در میان عشایر به ویژه عشایر ساکن استان گلستان رایج است ولی محصولات آن در میان شهرنشینان نیز کاربرد دارد.

 

 

شما در حال مشاهده آشنایی با انواع رودوزی سنتی (6) در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. میثم امین گفته؛
    06:54 1401/04/21

    مثل همیشه عالی

  2. حبیب الله شمس گفته؛
    18:06 1401/04/23

    afarin matlab khobi bood 😍😍😍

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0