ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

آشنایی با رو دوزی های سنتی( شرفه دوزی و شرابه دوزی)

 

«شرفه دوزی» یکی از انواع رودوزی های سنتی ایرانی هست که همانند کمند دوزی بـه عنوان دوخت مکمل بعضی از رودوزی ها بـه کار مـی شود و از آن به منظور تزئین و زیبایی بیشتر لباس ، شرفه دوزی سجاده ، رومـیزی ، پرده و به طور کلی حاشیـه ها استفاده مـی شود. شرفه دوزی «شرفه» درون لغت بـه معنای کنگره قصر و عمارت و به طور خاص بـه معنای مثلث و مربع هایی هست نزدیک بـه هم کـه بالای عمارت ها و قلعه ها نصب مـی گردد.

 

تاریخچه

 

با توجه بـه آثار بـه دست آمده و موجود درون در موزه های ایران و جهان و همچنین حجاری های دوره هخا حاکی از این امر هست که این دوخت درون دوره ی ماد و هخا و اشکانی و ساسانی رواج داشته و به عنوان دوخت تکمـیلی به منظور تزئین بیشتر البسه ی سران کشوری و لشکری بـه کار مـی رفت. شرفه دوزی درون دوره ی اشکانی بـه علت وفور نخ گلابتون این دوخت رواج بیشتری پیدا کرد. درون دوره اسلامـی بـه خصوص درون دوره سلجوقیـان نیز بـه علت توجه مردم و امرا بـه امر کتابت و کتاب آرایی و رواج انواع جدول ها درون بافته ها و دوخت ها و کتب این دوخت بسیـار رواج داشت ؛ از دوره سلجوقیـان بـه بعد ، دوخت هایی همچون گلابتون دوزی ، ده یک دوزی ، بخارادوزی ، شمسه دوزی ، کمند دوزی ، پته دوزی ، قلاب دوزی ، آجیده دوزی ، نقش دوزی ، گبر دوزی ، منجوق دوزی ، نقده دوزی ، دوخت های قفقازی و … بـه همراه این دوخت بـه کار گرفته شد. درون حالی کـه این دوخت بیشتر با نخ گلابتون انجام مـی گیرد ولی درون دوره ی تیموری بیشتر از ابریشم الوان بـه خصوص رنگ آبی یـا سرمـه ای استفاده مـی د. دوره ی صفوی را مـی توان نقطه اوج شرفه دوزی دانست.

شیوه کار

 

ابتدا طرح مورد نظر بر روی پارچه نقش پردازی شده سپس نخ گلابتون را بر روی خطوط طرح از پارچه بیرون آورده و با نخ هم رنگ نخ گلابتون یـا از نوع گلابتون ظریف ، بر روی گلابتون اصلی بـه فاصله معین بست مـی زنند. طرح درون قسمت های برگ و گلبرگ بـه روش حلقه زدن گلابتون اصلی و بست با نخ ثانی شکل مـی گیرد .

 

شرفه دوزی بیشتر بر روی پارچه های ابریشمـی ، یشمـی  و براق و اکثرا بـه رنگ های سبز سیر ، ارغوانی ، مشکی ، سرخ ، و رنگ هایی کـه نخ گلابتون روی آن جلوه داشته باشد دوخته مـی شود. نخ ثانی کـه برای بست بر روی نخ گلابتون اصلی مورد استفاده قرار مـی گیرد ممکن هست از نخ ابریشم هم رنگ گلابتون باشد.

 

نقوش رایج

 

نقوش رایج این دوخت بیشتر شامل گل دسته ها ، خطوط اصلی صافی کـه طی آن حلقه هایی ایجاد مـی شود و همچنین دالبرهای متوالی کـه در تقاطع آن ها سه حلقه بـه صورت گل درون مـی آیند و گاه نیز بـه صورت دسته گل هایی از یک گلدسته بیرون مـی آید. طرح ها گاهی ممکن هست حاشیـه بیرونی و گاهی ممکن هست حاشیـه درونی باشند ؛ درون حاشیـه بیرونی طرح از وسعت بیشتری برخوردار مـی باشد .

انواع شرفه دوزی

 

این دوخت از تنوع زیـادی برخودار هست که مـهم ترین آنـها عبارتند از :

 

شرفه گلدسته ای شرفه حلقوی یـا عدسی شرفه دالبر یـا زیگزاکی شرفه شمشیری با تیغی یـا پیکانی شرفه گل گلدانی شرفه ماری

موارد مصرف

 

این دوخت بـه همراه دوخت های دیگر درون طرح های حاشیـه ای و یـا بـه تنـهایی به منظور تزئین لباس ، بقچه ، سوزنی ، سجاده ، کوسن ، رومـیزی ، پرده ،پاچه شلوار ، حاشیـه دامن ، سفره قند ، جای خاک تیمم ، کمربند ها ، تابلوهای تزئینی و … بـه کار مـی رود.

 

مراکز دوخت

 

از مراکز رایج این دوخت مـیتوان از اصفهان ، کاشان ، یزد ، کرمان  ، آذربایجان شرقی ، کنبد کاووس ، گرگان ، خراسان ، زاهدان و بندر عباس نام برد.

شرابه دوزی یکی از انواع رودوزی‌های سنتی است، که جزو صنایع دستی ایرانی به‌شمار می‌آید. شرابه دوزی از هنرهای رایج شهرهای اصفهان، قزوین، بندر ترکمن و بندرعباس می‌باشد.

به رشته و منگوله‌هایی که از کنار و حاشیه چیزی بیاویزند یا لوله‌هایی از شیشه باریک که از داخل آن‌ها نخ بیرون کنند را شرابه دوزی می‌گویند. از انواع این هنر برای تزیین پرده، رومیزی، روسری و قسمت‌های مختلف لباس مانند دور گردن، روی سینه، مچ دست و لبه دامن کودکان استفاده می‌شود

 

وسایل مورد نیاز

 

سوزن و نخ، پارچه‌هایی باریک به شکل نوار، ملیله، مروارید، پولک و …

انواع دوخت شرابه دوزی

از شرابه دوزی می‌توان به شکل‌های مختلف برای تزیین لباس و لوازم استفاده نمود، و طرح خاصی روی پارچه پیاده نمی‌شود. از این جهت شرابه دوزی دارای انواع مختلفی است که برخی از انواع آن عبارتند از:

  1. شرابه دوزی ساده
  2. شرابه دوزی ساده الوان
  3. نوع ساده نقش دار
  4. نوع دالبری ساده
  5. دالبرهای تقاطعی یا جفتی
  6. شرابه زیگزاگی
  7. شرابه زیگزاگی آویزدار دوبل
  8. شرابه دوزی روی منگولهٔ منجوق

 

رشته و منگوله‌هایی که از کنار و حاشیه چیزی بیاویزند یا لوله‌هایی از شیشه باریک که از داخل آن ها نخ بیرون کنند را شرابه دوزی می گویند. موارد استفاده از انواع شرابه دوزی در تزیین پرده ونیز در قسمت های مختلف لباس مانند: دور گردن،روی سینه،مچ دست و لبه دامن کودکان می باشد.

شهر های اصفهان ،قزوین،وبندر عباس از مراکز رایج شرابه دوزی هستند. در زیر به نمونه هایی از انواع شرابه دوزی اشاره میشود:

شرابه دوزی ساده: که تنها با ردیف های منجوق ها به صورت ریشه ای به طول 2الی 10سانتی متر دوخته می شود.

 

شرابه دوزی الوان:در تک تک ریشه ها تنوع رنگ وجود دارد واستفاده از رنگ ها به طور یکسان در ریشه ها انجام می گیرد.

 

نوع ساده نقش دار:در این نوع شرابه دوزی جهت استفاده از رنگ ها از طرح های شطرنجی الوان استفاده می گرددو مطابق تعداد طرح مورد استفاده از رنگ های گوناگون استفاده می شود تا طرح مورد نظر بر روی شرابه دوزی پیاده شود.

 

نوع دالبری ساده :در این نوع شرابه دوزی انتهای ردیف آزاد نمی باشد بلکه دو سر آن به لبه پارچه تماس دارد.

 

دالبر های تقاطعی یا جفتی:در این نوع شرابه دوزی از میان هر دالبری که دوخته شده دالبر دیگری دوخته می شود.در دالبر تقاطعی منجوق هایی که در ردیف بعد دوخته می شود ممکن است هم رنگ یا از رنگ دیگر باشد

 

شرابه زیگزاگیدراین نوع دوخت شرابه پس از بیرون آوردن سوزن از روی خط مورد نظر تعداد مشخصی از ملیله یا منجوق به سوزن گرفته سپس یک دانه را به نخ کشیده و دوباره به همان تعداد قبلی منجوق یا ملیله را به سوزن گرفته و بعد سوزن را در همان خط قبلی به پارچه فرو می برند.

 

شرابه زیگزاگی آویز دار دوبل: که در آن یک ردیف شرابه زیگزاگی آویزدار در میان ردیف قبلی دوخته می شود.

 

شرابه روی منگوله ی منجوق: ابتدا روی گلوله ی مروارید و یا چوبی و یا دانه ی تسبیح را منجوق دوزی می کنند به طوری که منجوق تمام سطح گلوله را بپوشاند.

یکی از تکنیک های کاربردی دوخت منجوق و مروارید ، شرابه دوزی یا آویز دوزی می باشد که دوخت آن به طرح و نقش خاصی نیاز ندارد و معمولا در لبه کار های دوخته شده اجرا می شود تا به صورت آویزان دیده شود. شرابه دوزی غیر از دوخت لبه، عمدتا برای قسمتی از طرح در لباس و یا گل و …. و…  نیز قابل استفاده می باشد. به این شیوه که تعدادی مروارید در تعداد و تنوع اندازه و رنگ دلخواه را، به سوزن می کشیم و به لبه پارچه متصل می سازیم. اتصال از یک سمت آویز به لبه پارچه و یا اتصال از دو سمت آویز به لبه پارچه، تعداد مرواریدها، نوع مرواریدها و نیز  رنگ مرواریدها؛  نوع شرابه  را مشخص می سازد و باعث ایجاد تنوع در این تکنیک می شود. اجرای این تکنیک با منجوق و یا ملیله شکسته و دیگر مهره ها به تنهایی و یا ترکیبی، نیز به خوبی امکان پذیر می باشد.

واضح است که با این همه تنوع فقط همین یک تکنیک، پیشرفت بسیاری را طی نموده و دارای انواع مختلف می باشد و به جرات می توان از دوخت شرابه دوزی به عنوان یک حرفه نیز یاد نمود.

 

شما در حال مشاهده آشنایی با رو دوزی های سنتی( شرفه دوزی و شرابه دوزی) در پلتفرم خورشیدک هستید

تولید محتوا خورشیدک 2
تولید محتوا خورشیدک 2

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.
لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0