ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

آشنایی با رو دوزی های سنتی( کتیبه دوزی، کمه دوزی، قلاب دوزی)

یکی از رشته‌های مشهور صنایع دستی در هرمزگان کمه‌دوزی است. در کمه‌دوزی پارچه‌ای را دور دایره‌ای الک‌مانند که به آن«کمان» می‌گویند می‌پیچند. سپس دور دایره را محکم با طناب می‌بندند تا مانند دف شود، با این تفاوت که به جای دف که دور آن پوست است، دور این کمان، پارچه قرار دارد. بعد از این‌که پارچه روی کمان محکم شد، روی آن نقاشی می‌کشند. سپس پارچه را از کمان جدا می‌کنند. گاهی نقاشی از خود پارچه هم بریده و استفاده می‌شود گاهی هم همان پارچه را برای شلوار، کیف و … به کار می‌برند.

 

روش کار کمه دوزی

روش كار بدين صورت است كه در آن با استفاده از نخ گلابتون دور پولك هاي تخت كوچك طلايي يا نقره ايي را دوخته و در اطراف قالبي كه از سوراخ كردن وسط يك پولك گرد بزرگ بوجود ما آيد نصب مي نمايند .

 

در اصطلاح سوزن دوزي به دوختي گفته مي شود كه در آن با استفاده از نخ گلابتون و پولك تخت كوچك طلايي يا نقره ، در اطراف قالبي كه از سوراخ كردن در وسط يك پولك گرد بزرگ بدست مي آيد ، قلاب زده مي شود بطوري كه پولك هاي ريز و نخ گلابتون روي قالب را مي پوشانند تا اينكه طرح و نمايي از گل هاي كوچك را نشان دهد اين گل ها مسلسل و در كنار يكديگر قرار گرفته و نواري را بوجود مي آورند .

اين دوخت داراي تاريخچه ي مشخصي نيست ولي آنچه كه مسلم است از دوره ي صفوي به بعد در ميان دوخت هاي استان هرمزگان از رواج كامل برخوردار بوده است در آن زمان در اكثر شهرهاي استان هرمزگان اين دوخت براي تزئين : روسري ها ، يقه لباس ، پاي دامن و شلوار و مچ و آستين به كار گرفته مي شد ولي اكنون اين دوخت در شهرهاي بندر لنگه ، ميناب و بندر عباس رايج مي باشد .

 

 

موارد مورد نياز جهت كم دوزي يا كمه دوزي عبارتند از :

پولك مدور سوراخ دار بزرگ ، پولك كوچك طلايي و ندرتا نقره اي ، نخ گلابتون ، سوزن ، پارچه مخمل يا ماهوت سرمه اي يا سياه و ساتن ، همانطور كه اشاره گرديد اجراي كم دوزي بر روي طرح جداگانه نبوده بلكه با قلاب گل ها و نوار و پولكي آماده شده و روي لباس دوخته مي شود 

 

کتیبه دوزی

کتیبه دوزی نوعی دوخت است که در آن طرح‌هایی از آیات، اسامی امامان ۱۲ گانه شیعه و اشعار به شیوه خطوط ثلث، مثنی، معما، طغری، شبه طغری، تسلسلی یا دیوانی، سایر خطوط تفنن یا نستعلیق با قلم دانگ بالا با استفاده از نخ‌های سرمه، ملیله، نقده یا گلابتون دوخته می‌شود. در کتیبه دوزی از دوخت‌های ساتن‌دوزی و ده‌یک دوزی استفاده می‌گردد و معمولاً زیر دوخت را با مقوا یا دوخت‌هایی مثل بخیه روی هم، پنبه‌دوزی یا فتیله‌دوزی برجسته می‌نمایند. نوع نخ استفاده شده در کتیبه‌دوزی نخ گلابتون، نقده و سرمه است. موارد مصرف کتیبه‌دوزی بیشتر در پرده‌ها، روکش قبرها، تابلوها، تزئین روی لباس‌ها، سفره‌ها، رومیزی‌ها و … می‌باشد.

كتيبه: آنچه به خط جلي نسخ يا به خط طغري يا به خط كوفي بر دور ديوار مساجد و مقابر و اماكن متبركه يا سردر دروازه خانه امرا و بزرگان نويسند.

 

اما در اصطلاح هنري كتيبه دوزي به دوختي اطلاق مي شود كه در آن طرحهايي از آيات ، اسما ، اسامي ائمه اطهار (ع) و اشعار به شيوه خطوط : ثلث ، مثني ، معما ، طغري ، شبه طغري ، تسلسلي يا ديواني ، ساير خطوط تفنن يا نستعليق با قلم دانگ بالا با استفاده از نخهاي سرمه ، مليله ، نقده يا گلابتون دوخته مي شود.

در كتيبه دوزي از دوختهاي ساتن دوزي و ده يك دوزي استفاده مي گردد و معمولا زير دوخت را با مقوا يا دوختهايي مثل بخيه روي هم ، پنبه دوزي و يا فتيله دوزي برجسته مي نمايند. نوع نخ به كا برده شده در كتيبه دوزي عبارتند از نخ گلابتون ، نقده و سرمه. موارد مصرف كتيبه دوزي بيشتر در پرده ها ، روكش مقابر ، تابلوها ، تزئين روي لباسها ، سفره ها ، روميزيها و غيره مي باشد.

 

قلاب دوزی

پیشینه قلابدوزی در ایران به سال ۵۵۰ پیش از میلاد می‌رسد و باستان‌شناسان در منطقه لولان نمونه‌هایی از قلاب‌دوزی و ملیله‌دوزی یافته‌اند. قلاب دوزی به سه روش اجرا می‌شود: قلاب‌دوزی ساده، قلاب‌دوزی برجسته و قلاب‌دوزی معرق. قلاب‌دوزی معرق زیباتر و پرکارتر است؛ در این روش ماهوت رنگی را در شکل‌های موردنظر بریده و بر زمینه کار، روی گلبرگها و برگ‌ها قرار می‌دهند و دور آن‌ها را با کمک قلاب به پارچه زمینه متصل می‌کنند.

 

قلاب مورد استفاده برای قلاب‌دوزی فلزی است و نوک آن برخلاف قلاب‌های معمولی انحنا ندارد و تیز است. یک بریدگی مورب نیز در ۵ میلی‌متری نوک قلاب وجود دارد. جَریده ابزار دیگر قلاب‌دوزی است و مانند گیره، یک قسمت از پارچه را در دهانه آن قرار می‌دهند و به کمک زانو آن را به هم فشار می‌دهند تا پارچه خارج شود. سپس سر نخ رنگی را گره می‌زنند و قلاب را از روی پارچه به درون فرو می‌کنند و گره را در شیار مورب قلاب گیر می‌دهند و قلاب را از پارچه بیرون می‌کشند. به این ترتیب از نخ یک نیم‌دایره درست می‌شود. این کار را آنقدر تکرار می‌کنند تا خطوط طرح به شکل زنجیروار دوخته شود.

پارچه زمینه برای قلاب دوزی معمولاً ماهوت مرغوب به رنگ‌های سیاه، آبی تیره، زرشکی، قرمز تند و قهوه‌ای است. جنس نخ‌ها نیز ابریشم طبیعی و تابیده در رنگ‌های مختلف است.
از کارهای قلابدوزی برای رومیزی، رویه کرسی، جاقرآنی و … استفاده می‌شود.

 

شیوه ی كار قلابدوزان به این صورت است كه ابتدا روی یك چهارپایه ی كوتاه، نشسته و یك قسمت از پارچه را در لای دهانه ی جریده قرار داده و به كمك زانوانشان آن را به هم می فشرند تا پارچه خارج نشود آنگاه یك سرنخ را گره زده و در حالیكه قلاب را از روی پارچه به داخل فرو برده اند گره را در شیار قلاب استوار نموده و آنرا از پارچه بیرون می كشند و در شرایطی كه نخ خارج شده از پارچه حالت یك نیم دایره را به خود گرفته در فاصله یی معین، مجددا قلاب را به داخل پارچه فرو برده و نخ را بر روی شیار قلاب استوار كرده و قلاب را از پارچه خارج می نمایند.


به این ترتیب نیم دایره ی قبلی سفت شده و بر روی كار می نشیند، در حالیكه نیم دایره ی جدیدی كه به وجود آمده به صنعتگر امكان میدهد تا مجددا قلاب را به داخل پارچه فرو برد و با تكرار این حالت است كه نقشی زنجیره یی بر پارچه می نشیند.
از قلاب دوزی در حال حاضر برای تزئین سجاده، جا قرآنی، لبه پرده، رو میزی، رویه كوسن، لبه یقه، دامن پیش سینه ی لباسهای زنانه، رئیه ی دمپایی های زنانه، كلاهك آباژور – سقف آویزهای پارچه یی و … استفاده به عمل می آید.

گیلان با داشتن مردمانی مهربان و هنرمند و هنردوست با بهره گیری از طبیعت بی نظیر و پر از موهبت خود، همواره در این حوزه جزو اولین‌ها بوده؛ و تنوع و تعداد این صنایع بسیار زیاد و به طرز عجیبی دلنشین است. به طوری که گردش و خرید در بازارهای سنتی و مراکز خرید بومی این استان هم‌تراز و گاهاٌ پیشتازتر از جاذبه‌های طبیعی گردشگری، دلیلی برای سفر گردشگران به این منطقه است.

حصیر بافی، رشتی دوزی، نمد مالی، ساختن ظروف چوبی، شال بافی، عروسک بافی، چموش پاپوشی گیلانی، سرامیک و سفال، گلیم و جاجیم و بافتنی های سنتی فقط بخشی از محصولات بسیار متنوع استان گیلان در حوزه صنایع دستی و سوغات غیر خوراکی آن هست.

 

رشتی دوزی یکی از بومی‌ترین و سنتی‌ترین و صد البته زیباترین صنایع دستی استان گیلان است. این هنر و صنعت دستی به وسیله نخ‌های ابریشمی رنگی و قلاب بر روی وسایل متنوعی همچون کیف، کفش، لباس، رومیزی و … قابل اجرا است. همچنین بر روی پارچه‌هایی از جنس ماهوت این هنر را پیاده می‌کنند. نام دیگر این هنر گل‌بند دوزی است. رشتی دوزی به سه روش مختلف یعنی ساده دوزی، ضخیم دوزی و تکه دوزی (معرق دوزی) انجام می‌شود؛ و هنرمندان بیشتر از طرح های گل، بته جغه، شاخ گوزنی، گل و مرغ و … استفاده می‌کنند.

نمونه‌ هایی دال بر رواج سوزن دوزی در دوره های گوناگون در دست است که نشان از قدمت این هنر دارد. سوزن دوزی هنری کاربردی بوده که علاوه بر زینت و آراستن، گاه کارکرد اعتقادی نیز داشته است. سوزن دوزی ها در ایران بسیار متنوع‌اند و می‌توان آن ها را وسیع‌ترین رشته صنایع دستی نامید که بیش از 110 زیرشاخه دارد؛ قلاب دوزی و گلابتون دوزی و لندره دوزی از آن جمله است. قلاب‌دوزی یکی از دوخت های غنی و زیبای ایرانی است که سابقه‌ای بس طولانی دارد. حفاری های لولان در منتهی‌الیه شرق ایران از رواج این هنر در گذشته حکایت دارد. این هنر در دوره  سلجوقی مورد توجه خاص قرار گرفت و هنرمندان شهرهای رشت و اصفهان و مشهد توانستند نمونه های بسیار عالی از این هنر را به یادگار بگذارند. در دوره صفویه، افشاریه، زندیه و قاجاریه این هنر به منتها درجه خود رسید و هنرمندان این رشته به خلق آثار متعددی پرداختند. قلاب دوزی در گذشته در شهر رشت بسیار رواج داشته است و به همین دلیل به آن رشتی دوزی نیز می گویند.

 

قدیمی‌ترین رشتی دوزی متعلق به قرن 13 است و صاحب این اثر فردی به نام استاد حسین رشتی است. برای دیدن این اثر باید به موزه آستان قدس رضوی مراجعه کنید. پارچه ماهوتی که رشتی دوزی به روی آن صورت می‌گیرد از جنس پشمی و ضخیم همراه با بافت ظریف است.

این سوغات با وجود سنتی بودن و قدمت چندین صد ساله خود بسیار شیک و مدرن به نظر می‌رسد و شما می‌توانید این هنر را در قالب محصولاتی همچون انواع لباس (جلیقه و دامن و …)، پارچه، زیرانداز، رومیزی، روتختی کلاه، پاپوش و… به عزیزان خود سوغاتی دهید.

 

شما در حال مشاهده آشنایی با رو دوزی های سنتی( کتیبه دوزی، کمه دوزی، قلاب دوزی) در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. رامین فرهادی گفته؛
    21:30 1401/03/02

    دست مریضاد استاد

  2. قربانعلی مومنی گفته؛
    02:18 1401/03/03

    لطفا آدرستون رو برای بنده ارسال کنینم چجوری باهاتون ارتباط بر قرار کنم

  3. قاسم کیانی گفته؛
    01:30 1401/03/09

    هزینه رپورتاژ آگهی توی سایت شما چنده؟ 😍😍😍

  4. علی اکبر رسولی گفته؛
    04:42 1401/03/18

    بهترین چیزی که میشد پیدا کرد رو نوشتید

  5. عیسی باهنر گفته؛
    21:06 1401/04/23

    گل گفتید دست مریضاد

  6. بهنام نادری گفته؛
    06:18 1401/05/13

    لطفا بیشتر ما رو سرگرم کنید واقعا عالیه سایتتون

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0