ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

آشنایی با هنرهای قلمزنی، فیروزه کوبی و ملیله سازی

قلمزنی

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “قلمزنی” نام دارد. سابقه ی این هنر قدیمی به زمان گاها یا سیت ها، باز می گردد. این قوم حدود پنج الی هفت هزار سال پیش در قفقاز زندگی می کرده و از نژاد آریایی بوده اند. برای خلق یک اثر، ابتدا (داخل یا زیر) ” زیر ساخت ” (ظرف یا سینی) را که معمولا از مس یا نقره و گاه طلا است از مخلوط قیر و گچ (به نسبت ۳ به ۱) پر می کنند (برای جلوگیری از سر و صدای قلم و سوراخ شدن بر اثر ضربه)، سپس طرح (طراحی سنتی) مورد نظر را بر روی ظرف پیاده کرده و قلم مورد نظر که دارای نوک های مختلفی با نگاره های گوناگون است را انتخاب کرده و بر اساس طرح، با ضربات چکش به آرامی و با آهنگی موزون به انتهای قلم میکوبند. در میان قلم ها، قلم سایه و نیم بر از اهمیت بیشتری برخوردار است. بعد از اتمام کار، قیر را جدا کرده، گرده ی ذغال روی شیارها ریخته و با روغن جلای سیاه روی ظرف را می پوشانند، سپس روغن اضافه را گرفته و ظرف را تمیز می کنند. نقوش قلم زده شده به صورت خطوطی مشخص و تیره نمایان می شود. این هنر در اصفهان، تبریز و تهران و اراک از رواج خوبی برخوردار است. روش نگهداری آن حفاظت از رطوبت مداوم، اشیای نوک تیز و برنده است و با آب ولرم و شوینده های معمولی قابل شستن است. از هنرمندان شاخص این رشته باید از استاد محمود دهنوی و استادان ساعی، راعی و دلیلی و باباخانی نام برد.

 * تهیه ی زیر ساخت خود موضوع هنر دیگری به نام دواتگری است.

جُنده کاری

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “جُنده کاری” نام دارد.

جنده کاری زیر مجموعه ی هنر قلمزنی روی فلز است با این تفاوت که دارای برجستگی و فرو رفتگی در سطح فلز است.

در جُنده کاری تابلوهای برجسته  قلمی که استفاده می شود, بدون آج می باشد.

در مواردی برای جُنده کاری قلم از داخل یا همان پشت سطح اصلی با چکش زده می شود تا برجستگی اصلی ایجاد شود و سپس بر روی آن مراحل بعدی قلم زنی ادامه پیدا می کند.

ابزار مورد نیاز برای این هنر کنده، پرگار، چکش پلاستیکی و فلزی، خط کش، قیچی آهن بر، سوهان و پوس آب می باشد.

در این نوع از هنر بر روی فلز اثر بزرگ تر بوده و طرح ها درشت تر به نظر می رسند درتابلوهای قلمزنی تفاوت سطح بین موضوع و زمینه بسیار زیادتر از روش منبت است و هنرمند برای آن که بتواند اشکال آن را انجام دهد از پشت و رو به فلز ضربه می زند.

به این ترتیب که زمینه را از رو پایین برده موضوع را از پشت بالا می آورد. این روش در مورد اشیایی قابل اجراست که در آن امکان ضربه زدن از هر دو جهت وجود دارد.

 این نوع قلم زنی در اصفهان به جٌنده کاری معروف است.

 ابتدا پشت کار را قیر زده و با استفاده از قلم های جنده کاری تابلوها برجسته می شود. پس از اینکه عمل برجسته کاری صورت گرفت، دوباره قیر را به سمت اولیه برگردانده و در این مرحله روسازی و زمینه کردن کار انجام می پذیرد.

روش کار مانند قلم زنی است. به طور کلی می توان گفت طرح مورد نظر را بر روی ورقه ای از مس (یا نقره و …) یا بر روی ظروف کشیده و پس از قیر گیری در پشت ورقه ی مس (برای کم کردن صدای قلم و جلوگیری از سوراخ شدن مس در هنگام کار)، خطوط طرح را به وسیله ی قلم های فولادی با نوکهای مختلف و چکش قلم زنی می کنند.

 در هنر جنده کاری بخش هایی از طرح، مثل بدن انسان و حیوانات، گل های اسلیمی و ختایی را دوباره از پشت کار با قلم های دارای نوک گرد، قلم زنی می کنند تا برجسته شود و حالت تخت نداشته باشد.

موارد مصرف و کاربرد این هنر تابلوهای تزیینی و ظروف است.

 شادروان استاد محمود دهنوی و استاد راعی و استاد ساعی از هنرمندان مشهور این سبک بوده و هستند. .

 مهد این هنر اصفهان است ولی در مشهد هم به سبک و روشی متفاوت به هنر جنده کاری می پردازند که با روش اصفهان متفاوت است و این رشته در شیراز نیز با زیبایی خاصی انجام می گیرد.

فیروزه کوبی

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “فیروزه کوبی” نام دارد و آن عبارت است از وسایل و یا ظروف ساخته شده از جنس زیرساخت مس، نقره، برنج و یا برنز که قطعات ریز فیروزه بر قسمت هایی از سطح آن به شکل موزاییک کاری در کنار هم نشانده شده باشد. فیروزه کوبی در مشهد توسط يوسف حکیمیان ابداع شد و بر روی زیور آلاتی مانند گوشواره، دستبند، گل سینه و … انجام می شود، سپس توسط صنعتگری به نام حاج داداش به اصفهان برده شد. .

روش کار بدین صورت است که ابتدا ظرف مسی یا برنجی یا نقره ای و یا زیور آلات (مثلا: جام، شمعدان، گلدان، انگشتر، گردنبند و …) را به عنوان زیر ساخت انتخاب کرده آنگاه قسمتی که باید فیروزه کوبی شود را مشخص کرده و محیط آن را با یک رشته ی باریک فلزی به ارتفاع دو یا سه میلیمتر لحیم و زوار بندی می کنند. اگر سطح طرح زیاد باشد، داخل طرح را دوباره با همان رشته های فلزی نقش داده و لحیم کاری می کنند، این کار افزون بر زیبایی باعث استحکام بیشتر سطح فیروزه کوبی شده، می شود. سپس قطعات ریز یا درشت تر فیروزه را پس از تمیز کردن، تفکیک (دانه بندی) می کنند. آن گاه شیء مورد نظر را حدود ۳۰ درجه ی سانتیگراد گرم کرده و در حین حرارت دادن در قسمت های مورد نظر مقداری لاک گردویی پودر شده، می پاشند تا ذوب شود، بعد خرده های فیروزه را بر روی کار طوری قرار میدهند که تمام سطح مورد نظر را بپوشاند. در صورتی که سطح مدور باشد، عمل فيروزه چینی را در چند مرحله انجام می دهند. برای پر کردن محل های خالی، دوباره ظرف را تا ۴۰ درجه حرارت می دهند، لاک می پاشند و محل های خالی را با سنگ های ریزتری می پوشانند و در نهایت فضاهای خیلی ریز و خالی را با ملات مخصوص آبی رنگ پر می کنند. سپس روی کار را به کمک چرخ تراش سنگ، ساییده و صیقل می دهند (در حین کار باید روی کار، آب جریان داشته باشد). در مرحله ی آخر، عمل پرداخت انجام می گیرد که جلوه ی خاصی به شیء مورد نظر می بخشد. روش حفاظت از آن جلوگیری از برخورد اشیای نوک تیز و برنده و ضربه ناگهانی است و با آب ولرم و شوینده های معمولی قابل شستن است.

ملیله سازی

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “ملیله سازی” نام دارد. ملیله سازی هنر- صنعتی است که در آن فلز طلا و یا نقره را به صورت مفتول های نازک (با سطح مقطع دایره یا چهار گوش و مضرس کردن لبه ها) تبدیل کرده و سپس مفتول های آماده شده را در قالبی که از قبل تهیه شده به وسیله ی انبری ظریف فرم داده و نقش اندازی می کنند، سپس ماده ای به نام جوش نقره را در محل اتصال ها می گذارند. آنگاه با حرارت، اتصال بين مفتولها انجام می پذیرد. پس از آن کار را بیرون آورده عملیات پرداخت و نصب ملحقات (گیره، حلقه، سنگهای قیمتی یا نیمه قیمتی) انجام می گیرد. مهمترین ریز نقشهای به کار رفته در ملیله کاری زنجان شامل: برگ فرنگ، واو، یک چشم، سه چهار چشم، کور ملیله و … است. معمولا با ملیله ی طلا، زیور آلاتی چون سینه ریز، گردنبند، انگشتر و گوشواره تهیه می کنند، و با ملیله ی نقره ظروفی مانند سینی، شیرینی خوری، قاب عکس، شمعدان، گیره ی استکان و لیوان و زیور آلات تهیه می شود. اصفهان، زنجان و تهران از مراکز مهم تولید ملیله است. روش نگهداری آن حفاظت از رطوبت مداوم، حرارت و آتش، اشیای نوک تیز و برنده و ضربات مکانیکی بوده و با آب جوش و پودر رختشویی قابل شستن و براق کردن است.

شما در حال مشاهده آشنایی با هنرهای قلمزنی، فیروزه کوبی و ملیله سازی در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. شهرام نوری گفته؛
    10:54 1401/03/09

    آدرس دفترتون کجاست

  2. وحید رجبی گفته؛
    00:42 1401/04/02

    این موضوع یکی از موضوعات موردعلاقه منه 😍😍😍

  3. حبیب توکلی گفته؛
    00:42 1401/06/02

    خیلی وقته دنبال همچین مطلبی هستم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0