ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

آشنایی با هنر برک بافی و پیشینه ی آن

پیشینه ی هنر برک بافی

یکی از صنایع دستی کاربردی ایران “برک بافی” نام دارد.

بَرَک نوعی پارچه ی نرم و ضخیم است که آن را پشم شتر یا کرک بز می‌بافند و از آن لباس زمستانی می‌دوزند, این پارچه از لطافت و استحکام خاصی برخوردار است و در شهرستان سربیشه با مرکزیت شهر مود و فردوس با مرکزیت شهر بشرویه استان خراسان رضوی تولید می شود.

مردم محلی به برک, کرکی یا کورگین یا کورگی نیز می گویند.

از پارچه برک در کشور افغانستان نیز برای دوخت لباس استفاده می‌شود. گستره این پارچه در جهان به قدری وسیع بوده است که وارد زبان‌های عربی، ترکی، فرانسوی و اسپانیایی نیز شده است. به برک در عربی “برکان”، در ترکی “بورک” در فرانسوی “بوراکام”، و در اسپانیولی “باراکان” گفته می‌شود.

ادوارد پولاک جهانگرد، این پارچه را فاستونی ایرانی معرفی می کند و در سفرنامه خود می نویسد: برک پارچه‌ای نرم و چسبان است که از کرک لطیف شتر بافته می‌شود و در ایران جای فاستونی را گرفته‌ است.

تیمور لنگ در سرگذشتی که به قلم خود نوشته‌است در باره شهر بشرویه خراسان و پاچه برک می‌نویسد: چند روز بعد نزدیک شهر «بشرویه» رسیدم… سکنه شهر که در سر راهم ایستاده بودند توبره‌ای داشتند و چیزی از آن بیرون می‌آوردند و آن را به دو قسمت تقسیم می‌کردند. یکی را در جیب چپ می‌گذاشتند و دیگری را در جیب راست. بعدا فهمیدم آن‌ها در توبره خود پشم بز نگه می‌دارند و آنها موی بز را از کرک جدا می‌کنند و تا از کرک «برک» ببافند و از موی بز جاجیم و گلیم ببافند. برک از پارچه‌های پشمین چین هم لطیف‌تر بود و من پارچه‌ای به آن لطافت در عمرم ندیده بودم. در بازدید از یکی از کارگاه‌های نساجی خواستم به تمام کارگران آن نفری یک سکه هدیه دهم اما آن‌ها نپذیرفتند.

برک بافی در گذشته‌های نه چندان دور در استان کرمان نیز رایج بوده است، اما متاسفانه با افول بازار پته دوزی، گران بودن کرک و استفاده گسترده از پشم گوسفند، این صنعت نیز رو به نابودی نهاد. در استان کرمان، کرک لازم برای برک بافی را از نژاد بز راینی به دست می‌آوردند.

برک به طور معمول خودرنگ است و در رنگ‌های قهوه‌ای، سیاه، سفیده، شیری و شکری و خاکستری تولید می‌شود و نواحی بجستان، گناباد، فردوس و بشرویه در خراسان اصلی ترین تولید کنندگان آن هستند. این پارچه در کل بسیار ارزان به‌نظر می‌رسد اما نوع اعلایی از آن وجود دارد که به آن شمشیرک می‌گویند لطیف تر و زیباتر است. برای تهیه شمشیرک، پارچه درشت برک را برای مدتی در مغز گوسفند و آب ولرم می‌گذارند و با گز روی آن می‌کشند و با استخوان به آن می‌زند، موهای اضافه از آن خارج می‌شود و آن‌گاه پارچه‌ای نرم و گرم، به‌دست می‌آید.

کرک شتر علاوه بر داشتن ویژگی‌های کرک بز، استحکام بالایی داشته و وزن کمتری دارد. علاوه بر اینها، انتقال حرارتی کرک شتر نسبت به کرک بز پائین‌تر است. بهترین زمان برای چیدن کرک بز، اوایل بهار است که کرک به تازگی بر بدن بز روییده و هنوز جدا نشده است. این الیاف توسط شانه از بدن بز جدا می‌شود. به این کرک، کرک بهارچین گفته می‌شود.

 

تولید برک

برای تولید برک ابتدا پوست بز را در آهک گذاشته تا کرک و موی آن به راحتی جدا شود، سپس کرک ها را با توجه به رنگ جداسازی کرده و شانه می زنند، در مرحله ی بعد کرک ها را دوباره موی کشی کرده و پس از شانه ی مجدد، به کمک چرخ دستی می ریسند و به نخ تبدیل می کنند. بعد از مرحله ی آهار زدن، تنیدن، اندازه گیری و چسباندن نخ ها به یکدیگر، نخ را چله دوانی و ماسوره پیچی می کنند. درآخر با نخ های به دست آمده چله کشی کرده و بافت را شروع می کنند.

بافت برک با دستگاه در وردی نساجی بافته می شود، پارچه ی به دست آمده را با زرده ی تخم مرغ ورز می دهند تا حالت نمدی به خود بگیرد. ورز دادن باعث می شود تا سر الیاف فلس مانند کرک در یکدیگر فرو رفته، نرم شود.

از برک برای دوخت کت، شاتابه، عمامه، شال گردن و پالتوی زمستانی استفاده می کنند.

شما در حال مشاهده آشنایی با هنر برک بافی و پیشینه ی آن در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. عباس زارعی گفته؛
    13:18 1401/03/26

    آدرس دفترتون کجاست

  2. عبدالرضا آزادی گفته؛
    13:18 1401/04/12

    مثل همیشه عالی

  3. محمدجواد شریفی گفته؛
    03:30 1401/04/23

    بهترین چیزی که میشد پیدا کرد رو نوشتید

  4. حامد عبادی گفته؛
    05:30 1401/05/10

    مثل همیشه عالی

  5. محمدرضا رستمی گفته؛
    03:30 1401/05/29

    چرا اینقد کم؟ 😍😍😍

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0