ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

آشنایی با هنر تخته کشی آجیده و مراحل آن

تخته کشی آجیده

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “تخت کشی گیوه” نام دارد.

تخت کشی گیوه و گیوه دوزی رشته‌ای است که زیر مجموعه‌ی پای‌پوش‌های سنتی و از گروه پوشاک سنتی ایران است.

پس از این‌که رویه‌ی گیوه بافته شد، نوبت به تخت‌کشی گیوه می‌رسد. تختِ گیوه ممکن است به روش آجیده، لته‌ای و یا چرمی باشد. آجیده نوعی گیوه است که سطح زیره‌ی چرمی آن با نخ محکم، آجیده شده است. در دایره‌المعارف صنایع دستی، آجیده به معنی لایه دوزی و یا پنبه دوزی آمده است که دوختی کاملا سنتی می‌باشد. در جایی دیگر آمده آجیده یا آجوده، پای‌پوشی است که زنان با نخ همانند جوراب می‌بافند. با این تفاوت که آجیده، ساق ندارد و تخت آن از چرم و یا لاستیک است. اکثر گیوه‌های تولید شده در استان قزوین دارای تخت چرمی و یا لاستیکی می‌باشند.

گیوه از قدیمی ترین پای افزارهای این مرز و بوم به شمار می آید. (البلخی تاریخ نویس معروف در سال ۱۱۰۵ میلادی متذکر می شود که غنديجان در فارس در صنعت گیوه بافی مشهور بوده، و در سال ۱۳۴۰ میلادی مستوفی جغرافی نگار می نویسد که پیشه گیوه بافی در اوج پیشرفت بوده است. می‌توان گفت که تاریخچه‌ی کار تخت‌کشی گیوه در واقع به همان زمان بافت گیوه برمی‌گردد. در گذشته در اکثر شهرها و روستاهای قزوین گیوه یکی از پای پوش های رایج مردمان بوده است که بیشتر روستائیان برای کار در مزرعه و مردان در شهرها و در هوای گرم تابستان از آن استفاده می‌کرده‌اند. هنر گیوه‌بافی به همراه تخت‌کشی گیوه در اکثر روستاها و شهرهای ایران از جمله استان قزوین فعالانی داشته است.

امروزه در رشته ی تخت کشی گیوه ۲نوع تخت استفاده می شود: تخت پارچه ای که نوع اصیل و قدیمی در تخت کشی گیوه است و مزایا خاص خود را دارد، و دیگری تخت لاستیکی که از ارزش و اصالت کمتری برخوردار است.

از ابزارهای مورد نیاز برای کار تخت‌کشی گیوه می‌توان به درفش، میخ، انبر، کارد، سوزن، قلاب، چکش، قالب کفش و گزن اشاره کرد.

در اغلب مناطق قزوین تخت گیوه از جنس چرم و یا لاستیک است ولی در برخی مناطق نیز کفی گیوه را با استفاده از فتیله‌های پارچه‌ای از جنس کرباس آماده می‌کردند.

وقتی رویه‌ی گیوه به دست هنرمند تخت‌کش رسید با یک کارد قسمت زیر گیوه را که به صورت یک تکه بافته شده، باز می‌کند. (در مناطقی که رویه با نخ پنبه و سوزن یک تکه و جوراب مانند بافته می‌شود باید قسمت زیر آن با کارد باز شود.) سپس این رویه را بر روی یک قالب کفش چوبی و یا طلقی و پاستیکی می‌کشد. این قالب‌ها در گذشته به دست نجاران ماهر ساخته می‌شد ولی امروزه به صورت آماده قابل خریداری است. در این مرحله اطراف رویه را خوب به سمت زیر قالب می‌کشد و آن را با استفاده از میخ‌های کوچک کاملا به قالب متصل می‌کند. در واقع هم پنجه و هم قسمت‌های دیگر رویه باید کاملا به قالب وصل شود.

بعد نوبت به آستر کشی رویه‌ی گیوه می‌رسد. آستر گیوه در اکثر موارد از جنس متقال است. آستر نیز همانند رویه‌ی گیوه باید به قالب با استفاده از میخ متصل شود و در قسمت بالا نیز با درفش و سوزن و نخ به رویه‌ی گیوه دوخته شود.

بعد از دوخت آستر به رویه‌ی گیوه، هنرمند تخت‌کش رویه‌ی آستر کشی شده را از قالب جدا می‌کند و کنار می‌گذارد.

سپس نوبت به آماده کردن تخت گیوه می‌رسد. در بسیاری از مناطق استان قزوین تخت گیوه از چرم و یا لاستیک درست می‌شود. ابتدا چرم گاو را به مدت 4 الی 5 ساعت در آب قرار می‌دهند تا نرم و قابل انعطاف گردد. (اگر از لاستیک استفاده شود نیاز به خیساندن ندارد.) پس از گرفتن آب چرم، با استفاده از گزن (وسیله‌ای تیز است و برای برش دادن استفاده می‌شود) هنرمند، چرم گاو را به اندازه‌ی قالب مورد نظر برش می‌دهد و با میخ و چکش این تخت چرمی و یا لاستیکی را به ته قالب متصل می‌کند.

در قسمت پاشنه‌ی کفش برای به دست آوردن ضخامت بیشتر از چرم‌های تکه‌ای اضافی استفاده می‌شود. در گذشته زیر کار را آجیده می‌کردند یعنی چند لایه چرم و پارچه را روی هم می‌گذاشتند و می‌دوختند تا هم ضخامت مورد نظر به دست آید و هم تخت آن محکم شود.

پس از آماده شدن تخت گیوه، هنرمند گیوه دوز، رویه‌ی گیوه را به همراه آستر آن دوباره روی قالب می‌کشد و رویه را به تخت گیوه می‌دوزد. این کار با استفاده از درفش (برای سوراخ کردن محل سوزن مورد استفاده قرار می‌گیرد)، سوزن مخصوص و نخ انجام می‌گیرد. رویه از قسمت پنجه تا نزدیک پاشنه‌ی کفش به تخت گیوه متصل می‌شود. در این مرحله همه‌ی میخ‌ها به جز میخ‌های قسمت پاشنه به وسیله‌ی انبر جدا می‌شود.

شما در حال مشاهده آشنایی با هنر تخته کشی آجیده و مراحل آن در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. عیسی آزادی گفته؛
    17:18 1401/03/17

    مرسی که هستید

  2. ابوالقاسم زارعی گفته؛
    02:42 1401/03/26

    مرسی از حضورتون

  3. مجید شاکری گفته؛
    10:30 1401/03/26

    شما همیشه امیدوارم کننده صحبت می کنید و این خیلی خوبه

  4. اسماعیل محمد گفته؛
    20:18 1401/05/09

    کجا می تونم اطلاعات کاملتری درباره این موضوع پیدا کنم

  5. احمد آدینه گفته؛
    11:30 1401/06/03

    مطالب بیشتری بنویسین لطفا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0