ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

آشنایی با هنر زرتشتی دوزی و پیشینه ی آن

هنر زرتشتی دوزی

یکی از صنایع دستی تزیینی ایران “زرتشتی دوزی” نام دارد.

زرتشتی معروف به زرتشتی‌دوزی یا گبردوزی، نوعی دوخت است که مخصوص بانوان زرتشتی بوده و پیشینه آن به پیش از اسلام می‌رسد.

از آثار باستانشناسی و نقوش طاق بستان در می یابیم که در زمان ساسانیان، زرتشتیان به بافت های ظریف علاقه فراوان داشته و بر فن بافندگی اقوام دیگر، از اروپا تا چین و ژاپن اثر نهاده و مردم عادی نیز این علاقه به پارچه های ریزباف را پایدار نگه داشته و مهارت در سوزن دوزی را ارج می نهادند،  به طوریکه مهارت دختران در سوزن دوزی بخشی از جهیزیه ایشان به شمار می رفت. زرتشتیان این نگاره‌ها را روی لباس نوعروسان می‌دوختند تا باورهایی مانند باروری، حاصلخیزی، زندگی جاوید و…… را به نمایش بگذارند.

در گذشته، اندکی پس از زاده شدن دختر‏، خانواده و به ویژه مادر او به فکر آماده کردن جامه و جهاز عروسی او بودند و کار نخ‌ریسی و بافتن پارچه و دوختن جامه را آغاز می‌کردند و سپس گلدوزی روی آن را انجام می‌دادند . سال‌ها زمان می‌برد تا گلدوزی جامه عروس به پایان برسد بدین ترتیب سوزن دوزی زرتشتی را می توان در جهیزیه های عروس یا لباس جشن یا لباس زنان و مردان زرتشتی جستجو کرد.

زرتشتی‌دوزی در میان زرتشتیان انجام می‌شود, این هنر از دیرباز در یزد رواج داشته است.

زرتشتی‌دوزی دربرگیرنده نگاره‌ها و نمادهای ویژه‌ای است که هر یک درون‌مایه‌ی ویژه‌ای در باورهای زرتشتیان و ایرانیان دارد که البته پته‌دوزی کرمان بسیار شبیه به این هنر دوخت است.

زرتشتی‌دوزی با نخ‌های رنگی بسیار ظریف ابریشمی روی پارچه‌های ریزبافت نقش می‌شده است که از ظریف‌ترین انواع سوزن‌دوزی است. اغلب دوخت‌های آن به‌اندازه‌ای ظریف و کوچک هستند که فقط با ذره‌بین می‌توان آن‌ها را از هم تفکیک کرد که این از ویژگی‌های بارز این هنر محسوب می‌شود. در این روش دوخت دوزندگان برای بستر کار از پارچه‌های ریز بافت استفاده می‌کنند و نقوش متنوعی برای سوزن‌دوزی به کار می‌برند. اکنون این هنر نزد زرتشتیان یزد و تهران تا حدودی رواج دارد. پوشاک آنان از پارچه‌هایی به رنگ‌های گوناگون تشکیل شده است. رنگ‌های مورد استفاده در گبردوزی، رنگ‌های روشن و زنده مانند سرخ، سفید و سبز بوده است.

نخ مورد استفاده در زرتشتی‌دوزی ابریشم تابیده‌ طبیعی است. از این نخ هم برای سوزن‌دوزی طرح‌ها روی نوارهای تیر و هم برای شیرازه‌دوزی بین تیر و سیخ‌ها (بخشی از لباس زنان زرتشتی) استفاده می‌کردند. پس از ظرافت که یکی از مشخصه‌های بارز هنر زرتشتی‌دوزی است، نقوش به کار رفته را می‌توان یکی دیگر از مشخصه‌های آن دانست.

پارچه ی مورد استفاده، پارچه ای ساده و ریز بافت بوده و شامل تصاویری مانند طاووس و درختی بر گرد آن، گل، نقوش هندسی و … است.

سوزن دوزی در قسمتهای مختلف پوشاک زرتشتیان دوخته می شود :

لچک: کلاهک بانوان زرتشتی است که  پارچه ای سه گوش از پارچه های زری و مخمل و ابریشم می باشد که با آستر دوخته می شود، دوگوشه این لچک را که در پشت سرقرار میگیرد بوسیله قیطان به هم می پیوندند .

مکنا: که از پارچه ای رنگین تهیه می شود که طول آن حدود ۵/۳ و عرض ۱متر است و روی لچک استفاده می شود .

شلوار بانوان زرتشتی: ساق های این شلوار از تکه های باریک و الوانی تشکیل می شود که به یکدیگر دوخته شده است و بر روی آن گبردوزی انجام می گیرد. این شلوارها بسیار گشاد بود و بلند تا مچ پا که در کمر و مچ پا به وسیله بندی جمع می شده است.

پیراهن بانوان زرتشتی معروف به پیراهن تیر و سیخ: برای تهیه این پیراهن از پارچه های خوشرنگ که تا زانو یا کمی زیر زانو بوده است و قد آن را به صورت عمودی از زیر سینه تا پایین با تکه هایی که به صورت ترک و رنگارنگ است، ترکیب می کنند و زرتشتی دوزی بر روی این ترک ها انجام می گرفته است. در حال حاضر از پارچه های متداول در بازار استفاده می شود.

نقوش متنوعی در زرتشتی‌دوزی به کار می‌رود که عبارت‌اند از نقوش گیاهی (درخت زندگی، درخت سرو، سرو خمیده، گل میخک)، نقوش حیوانی (طاووس، خروس، مرغ، هدهد و ماهی) یا نقوش هندسی مانند مربع و دایره. این نقوش به‌صورت بسیار ریز روی پارچه دوخته می‌شود، به طوری‌که کوک‌های آن به‌سختی دیده می‌شود.

از جمله دیگر دوخت‌های به کار رفته در زرتشتی‌دوزی شامل شیلونه، نقطه‌دوزی، تنبل‌دوزی، کوک‌دوزی، یراق‌دوزی و ساتن‌دوزی است. برای تزئین درزها و زیبایی کار از شیرازه‌دوزی استفاده می‌شود که برای شیرازه‌دوزی از دوخت‌هایی مانند ساقه‌دوزی، توپردوزی، زنجیره و دندان‌موشی استفاده می‌شود.

طریقه ی نگهداری آن محافظت در برابر رطوبت مداوم، حرارت و آتش، اشعه ی مستقیم و مداوم خورشید، سفید کننده های شیمیایی و اشیای نوک تیز و برنده است و می توان آن را با آب ولرم و شوینده های معمولی شسته و تمیز کرد.

 

شما در حال مشاهده آشنایی با هنر زرتشتی دوزی و پیشینه ی آن در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. یوسف طاهری گفته؛
    11:18 1401/02/26

    چقدر خوب که هستید

  2. محمدحسن آزاد گفته؛
    18:18 1401/04/25

    ممنون از مطلب زیباتون

  3. مرتضی راستاد گفته؛
    03:30 1401/04/31

    چطوری میتونیم از آخرین مطالبتون باخبر بشیم 😍😍😍

  4. محمدحسین گنجی گفته؛
    22:54 1401/05/06

    مطلبتون بسیار مفید بود

  5. محمود علوی گفته؛
    12:54 1401/05/26

    چه سایت قشنگی دارین 😍😍😍

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0