ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

آشنایی با هنر پته دوزی و پیشینه ی آن

پته دوزی شاه نعمت الله ولی

پیشینه ی هنر پته دوزی

 

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “پته دوزی” نام دارد.

پته دوزی یک هنر اصیل ایرانی است که نام‌های دیگر آن فطه دوزی و سلسه دوزی می‌باشد. پارچه زمینه پته پارچه‌ای ضخیم و پشمی است که عریض نامیده می‌شود.

پته دوزی هنر زنان با ذوق و هنرمند استان کرمان می باشد. قدمت و تاریخ پیدایش پته دوزی (پته کرمان) مشخص نیست، اما چنین به نظر می‌رسد که پس از انتقال دوخت به سطح شال در کشمیر در دوره صفوی، این صنعت در ایران تغییر شکل داده و پته دوزی امروزی شکل یافته است. از این رو در برخی از منابع به پته دوزی، ترمه دوزی نیز گفته شده است.

به دلیل اینکه از گذشته تا حال، ماده اولیه پته کرمان از پشم حیوانات اهلی بوده و اصولا پارچه در مقابل عوامل جوی از استحکام لازم برخوردار نیست، اثر فاخری از پته که بتوان قدمت آن را به گذشته‌های دور رسانید، بر جای نمانده است. به نظر می‌رسد قدیمی‌ترین پته موجود در دنیا، اثری است که در موزه هنرهای تزئینی تهران نگهداری می‌شود.

این اثر در سال ۱۲۸۵ قمری (۱۲۴۷ شمسی) و به صورت سوزنی و با نخ های ابریشمی دوخته شده است. طرح این پته به شکل گل های افشان ریز و محرمات جناغی کج بوده و تمام زمینه کرم رنگ آن با نخ های ابریشمی پردوزی شده است. علاوه بر این اثر، گفته می‌شود اثر پته دوزی شده‌ دیگری در کرمان وجود دارد که مربوط به سال ۱۲۸۰ قمری (۱۲۴۲ شمسی) است. این اثر توسط استاد فرج الله کرمانی دوخته شده و چنین به نظر می‌رشد که قدیمی ترین پته باقی مانده در ایرن باشد.

گفته می‌شود که پس از دوره صفوی، پته دوزی وارد حوزه پوشاک نیز شده است. چنانکه در منابع شفاهی و برخی منابع کتبی از جمله کتاب “تاریخ کرمان”، لباس نادر شاه افشار را از جنس پته کرمی یا لیمویی می‌دانند که به “پته نادری” معروف بوده است.

در حال حاضر یکی از معروف‌ترین و قدیمی‌ترین آثار هنر پته دوزی مربوط به قطعه پته‌ ای است که روکش قبر شاه نعمت‌‌اله ولی به شمار می‌رود. این پته هم اکنون در موزه آستان شاه نعمت‌اله ولی در ماهان کرمان نگهداری می‌شود.

به پارچه پته کرمان، شال یا عریض گفته می‌شود. شال یا عریض در رنگ‌ های شتری، سبز، قرمز، سرمه ­‌ای و سفید یافت می‌شود.

مواد اولیه ی آن الیاف پشمی الوان و ابزار کار، سوزن و قیچی است. پته دوزی مصارف متعددی دارد و از آن برای تهیه ی رومیزی، سجاده، جلد قرآن، جانماز، پرده، کوسن، زیر لیوانی و … استفاده می کنند.

در این نوع رودوزی بر روی پارچه های پشمی یک رنگ با بافت کج راه (به نام عریض) با نخ های پشمی ظریف و الوان به نام «ريس» (که معمولا به رنگهای عنابی، مشکی، سبز، زرد، نارنجی، قرمز ، آبی و سفید دیده می شود) طرح های مختلف بته و شاخ گوزنی و یا طرح های هندسی را رودوزی می کنند (حاشیه ، گل و برگ).

 همچنین در برخی موارد از نقش‌ها و طرح‌های کهن ایران زمین شامل بته جقه یا درخت زندگی استفاده می‌شود.

برای تهیه ی یک قطعه ی پته دوزی شده ابتدا عریض را به ابعاد لازم بریده و سپس آن را بدست طراح می‌سپارند و شیوه ی کار نیز به این صورت است که زنان پته دوز خود مستقیما به طراح مراجعه نمی‌کنند و فروشندگان مواد اولیه ی پته معمولاً مقدار زیادی عریض بریده و طراحی شده در اختیار دارند که به صورت آماده به سوندوزان می‌فروشند.

در مرحله طراحی، ابتدا طرح روی کاغذ کالک ترسیم می‌شود و پس از آن خط‌وط طرح را بط‌ورمتناسب با سوزن سوراخ کرده و سپس بر روی عریض مورد نظ‌ر منطبق می‌سازند و روی آن‌پود در گچ یا خاکه ی زغال می‌ریزند و این عمل را گرته زنی می‌نامند (برای پارچه‌های تیره ازخاک گچ و برای پارچه‌های روشن از خاک زغال استفاده می‌شود) سپس نقاط مشخص شده را با قلم و مرکب چین روی پارچه مشخص می‌سازند. پس از طراحی، انتخاب نخ و رنگ مط‌رح‌است. رنگ‌های روشن ظرف سال‌های اخیر به پته دوزی راه یافته و رنگ‌های اصیل اغلب تیره‌است.

طریقه ی نگهداری محافظت در برابر بید، حرارت مستقیم، اشعه ی دایمی خورشید، رطوبت مداوم، سفید کننده ها و جلوگیری از تماس آن با اشیای تیز و برنده می باشد و می توان آن با آب ولرم و صابون شسته و تمیز کرد.

 

شما در حال مشاهده آشنایی با هنر پته دوزی و پیشینه ی آن در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. مهرداد طباطبائی گفته؛
    10:54 1401/02/25

    خیلی ممنون از توضیحاتون خوبتون

  2. محمدحسین ذولفقاری گفته؛
    02:42 1401/02/27

    با اجازتون بازنشر شد 😍😍😍

  3. عباسعلی بابایی گفته؛
    21:06 1401/03/02

    با اجازتون بازنشر شد 😍😍😍

  4. جعفر عباسی گفته؛
    20:30 1401/03/12

    بیشتر بنویسید

  5. مهرداد نوری گفته؛
    13:18 1401/05/12

    سایتتون محشرههههه 😍😍😍

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0