ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

آشنایی با چند نمونه تزیینات داخلی(مقرنس کاری، آینه کاری، کاربندی، و ...)

قواره بری (اسلیمی بری)

یکی از هنرهای سنتی و صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “قواره بری یا اسلیمی بری” نام دارد. قواره بری نام ناآشنایی است که در اکثر خانه های دوره ی صفویه و قاجاریه، زینت بخش درها و پنجره ها بوده است. هنری است با پیشینه ای نه چندان قدیمی، که در دوران صفویه آغاز شد و در دوره قاجاریه به اوج خود رسیده است. این هنر که از لحاظ تکنیک و شیوه ی اجرا، نزدیک به گره چینی است در حقیقت به کار گیری نقوش گردان است و بسیاری از آن به اسلیمی چینی یاد می کنند. اما تفاوتی که در این دو وجود دارد سادگی و نوعی به انتزاع رسیدن نقش ها در قواره بری است. در واقع محدوده ی قرار گیری قطعات چوبی، برش طرح ها و امکان شیشه خوری آن، نقش ها را کمی دچار دگرگونی ساخته و گاه نقش های بدیعی پدید آورده است. از مرسوم ترین آنها می توان به نقش بته اشاره کرد. البته نباید فراموش کرد که گاه ظرافت و پر کاری بیش از حد نقوش که بسته به درجه ی اهمیت آنها در محل قرار گیری دارد، چیزی کم از یک اسلیمی پر کار ندارد. به طور کلی تغییر در نقش ها برای بالا بردن قابلیت های اجرایی و کار آمدی و یا مشابه طرح مفاهیمی است. در حقیقت قواره بری، به کار گیری نقوش بر روی چوب است. این نقوش بسته به محل و موقعیت قرار گیری، تفاوت بسیار داشته و دست هنرمند، در تغییر و ایجاد نقش های جدید باز است. از این رو است که تنوع نقش ها بسیار زیاد است. از پیچش های ساده گرفته تا نقش های گلدانی و … در گره چینی، نقش ها گره هایی است هندسی و منظم، ولی در اسلیمی بری، نقوش اسلیمی های پیچیده و منحنی است که در حقیقت بخشی از قواره بری محسوب می شود. روش نگهداری آن حفاظت از رطوبت مداوم، حرارت و آتش و اشیای نوک تیز و برنده بوده و با دستمالی نمناک قابل تمیز کردن است.

گره چینی

یکی از هنرهای سنتی تزیینی – کاربردی ایران “گره چینی ” نام دارد که از چیدمان قطعات برش خورده چوب بر اساس طرح های گره بر روی سطح مورد نظر ایجاد می شود، و گره های هندسی و متعدد الاجرا و وحدت گرای هندسی به طور هماهنگ و تکرار شونده جزء لاینفک این هنر به حساب می آید. پیشینه ی این هنر به دوره ی سلجوقیان و صفویان باز می گردد و خاستگاه آن اصفهان است. در هنر گره چینی با استفاده از رنگ های مختلف چوب (خود رنگ مانند: گردو، راش، توت، بادام، سنجد و …) درب اماکن مقدسه، منبر، درب و پنجره، قاب عکس، تابلو، پاراوان، رویه ی میز و … اشیای کاربردی و زیبایی تولید می کنند. ابزار کار: اره برقی، فرز، سوهان و … است. پنجره های گره چینی که در آن شیشه های رنگی تعبیه شده باشد از زیبایی خاصی برخوردار شده و اصطلاحا به آن اُرسی می گویند. روش نگهداری آن حفاظت از رطوبت مداوم، حرارت و آتش، اشیای نوک تیز و برنده است.

مقرنس کاری

یکی از هنرهای تزیینی وابسته به معماری سنتی ایران “مقرنس کاری” نام دارد. مقرنس کاری، هنری است که در دوران معماری اسلامی به شکوفایی رسید. گویا تجسم بخشیدن به آیه ی «الله نور السموات و الارض..) مد نظر بوده است زیرا حجم های مقرنس، نور را از زاویه های مختلف منعکس می کند. مقرنس با ملات آجر، گچ، کاشی و آیینه ساخته و پرداخته می شود. در این هنر معماری، انتهای هلال های گنبدها یا سرستونها به سطوح هندسی زاویه دار، تقسیم بندی شده تا ضمن تنوع در فرم نسبت به شکست نور و ایجاد بازی نور و سایه اقدام کنند. از موارد استفاده ی این هنر کاربرد آن را در بسیاری از ابنیه ی تاریخی در سر در ورودی ها می توان نام برد. در حقیقت مقرنس نوعی پوشش کاذب تزیینی از فرمهای فضایی است که از سه سطح افقی، عمودی و مایل به وجود می آید. این سطوح از شکلهای شناخته شده ای چون شاپرک، طاس، تنوره ی پا باریک تخت و انواع ستاره ها به وجود می آید. مقرنس های کوچک را می توان ابتدا آماده و سپس نصب کرد ولی مقرنسهای بزرگ را باید مستقیما روی کار اجرا کرد. تعداد ردیف های افقی که به آن قطار می گویند بستگی به ابعاد و ارتفاع کار دارد. در معماری بناهای تاریخی اکثر سه تا هفت قطاری دیده می شود.

مقرنس ها از لحاظ شکل به ۴ دسته تقسیم می شود:

1- مقرنس های جلو آمده: مقرنس هایی را می گویند که مصالح آن از خود بناست و در نهایت سادگی و بدون هیچ گونه پیرایه ای به صورت آجر یا گچی ، انتهای سطوح خارجی نمای بیرون ساختمان را آرایش می دهد و استحکام آنها زیاد است.

۲- مقرنس های روی هم قرار گرفته گذشته از مصالح به کار رفته اصلی بنا مانند گچ و آجر و سنگ، در سطوح داخل و خارج بنا به کار می رود و غالبا در چند ردیف (دو تا پنج یا بیشتر )روی هم قرار دارد و دارای ثبات متوسطی است.

3- مقرنس های معلق: شبیه همان منشورهای آهکی آویزان در غارهاست که اصطلاح استلاکتیت نامیده می شود و غالبا از چسباندن مواد مختلف چون گچ، سفال ، کاشی و … ، به سطوح مقعر داخل بنا صورت می گیرد. که آویزان به نظر می رسد و دارای ثبات کمی است.

۴- مقرنس های لانه زنبوری: چنان که از نام این دسته از مقرنس ها پیداست، شبیه لانه ی زنبور و در مجموع کندوهای کوچک بر روی هم قرار گرفته است. این دسته از نظر شکل ظاهری شبیه به مقرنس های معلق است.

مقرنس در دو قرن پنجم و ششم هجری قمری و یا به عبارتی در دوره ی سلجوقیان در مرحله ی تحول سريع قرار گرفت در اکثر بناهای این دوره مقرنس های زیبایی دیده می شود. آشکارترین نمونه ی معماری عهد سلجوقی مسجد جامع اصفهان است که گنبد مقرنس کاری شده آن از شاهکارهای معماری اسلامی به شمار می رود.

کاربندی

یکی از هنرهای سنتی کاربردی ایران “کاربندی” نام دارد. کاربندی نوعی تزیین در معماری است که قدمت آن به قرن سوم هجری برمی گردد و در آن اشکال هندسی لوزی (پا باریک، ترنج و ترنج کند) توسط زهی (ردیفی) از آجر لعاب دار یا بدون لعاب و معمولا با رنگی متفاوت از رنگ زمینه، کاربندی (کادر بندی) می شود، یا به اصطلاح کادر بسته می شود، مثل قلم گیری در نگارگری و تذهیب. کاربندی مجموعه ی باریکه ی طاق های موربی است که با یکدیگر تلاقی کرده است. از این تزیین بیشتر در سقف ایوان ها و یا سقف بناهای گنبدی، استفاده می شود. روش کار و محاسبات کاربندی، شباهت زیادی به رسمی بندی و یزدی بندی دارد. این اشکال علاوه بر این که سطوح را از حالت یکنواختی خارج می کند، نوعی حالت آکوستیک ایجاد کرده و از طنین صدا در فضای داخلی بنا جلوگیری می کند. روش نگهداری آن حفاظت از ضربه و اشیای نوک تیز است. 

آیینه کاری

یکی از هنرهای سنتی تزیینی – کاربردی ایران ” آیینه کاری” نام دارد.

آیینه کاری یکی از هنرهای مرتبط با معماری سنتی ایران است، در هنر آیینه کاری با چسباندن اشکال مختلف تکه های کوچک آیینه به یکدیگر از آن برای تزیین و زینت بخشیدن به سقف و دیوارهای اماکن مقدسه و بناهای دیگر استفاده می کنند.

اولین بار از این هنر برای تزیین بنای دیوانخانه ی شاه طهماسب صفوی (۹۳۰-۹۸۴ ه.ق.) در قزوین استفاده شده است، همچنین این هنر در دوره ساسانیان نیز رواج داشته است.

در این هنر آیینه را به اشکال مختلف هندسی بریده و سپس با کنار هم قرار دادن آنها در سطح دیوارها و سقف با توجه به طرح اولیه، سطوحی درخشان و چشم نواز را به وجود آورد.

طرح های آیینه کاری مانند گل های خاتم خود دارای نقش های گوناگون و متنوعی است. این طرح ها هم از اشکال هندسی مختلف مانند لوزی، مربع و دایره و هم از نقوش سنتی ایرانی الهام گرفته می شود.

از ابزار و مواد مورد نیاز برای آیینه کاری می توان از آینه، چسب، سریش، گچ نرم، خط‌کش چوبی برای خط اندازی روی شیشه، میز زیر دست و الماس آیینه نام برد.

هنر آیینه کاری بیشتر در اماکن مذهبی و آرامگاه ها استفاده می شود، از چشم نوازترین نمونه ی آیینه کاری می توان از کاخ آیینه تهران، مراکز تاریخی استان اصفهان، مرقد مطهر امام رضا (ع) در استان خراسان رضوی و دیگر مراکز تاریخی استانهای مختلف نام برد.

از مراکز مهم آیینه کاری می توان استان های اصفهان، خراسان رضوی و تهران را نام برد.

 

گچ بری سنتی

یکی از هنرهای سنتی تزیینی – کاربردی ایران “گچ بری سنتی” نام دارد. این هنر از اجزای مهم تزیینات معماری ایرانی است که برای تزیین سقف بناها، محراب ها، ستون ها، دیوارها و اطراف پنجره ها کاربرد دارد. یکی از زیباترین و شگفت انگیزترین کار گچ بری در ایران، پنجره های تزیینی در کاخ چهل ستون اصفهان است که در سال ۱۴۵۳ میلادی ساخته شده است. از دیگر آثار گچ بری بسیار زیبا که نهایت مهارت و استادی در این هنر را به نمایش گذاشته است می توان به محراب مسجد جامع اصفهان و مسجد جامع ابرکوه در یزد اشاره کرد. روش نگهداری آن حفاظت از هر گونه آب و رطوبت، آتش، اشیای نوک تیز و برنده است.

 

گِل بری

یکی از هنرهای سنتی تزیینی ایران “گِل بری” نام دارد. همان طور که از نام آن استنباط می شود با استفاده از ماده ی اولیه ی گِل اخرا با خاک رس بر روی سطوح دیوار بناها به جهت تزیین و جلوگیری از یکنواخت بودن دیوار نقوشی را گِل بری می کنند. این نقوش اسلیمی، ختایی و گاه نباتی ،حیوانی و بعضا خط و گاه به صورت یک رنگ تمام یا قسمتی از سطح دیوار را می پوشاند. این کار علاوه بر تزیین و جلوگیری از یکنواخت شدن دیوارهای داخلی بنا، نورهای وارده را نرم و ملایم کرده و رفلکس نور خورشید در مناطق کویری، دیگر سفید و آزار دهنده نیست.

از هنر گِل بری، مانند گچ بری برای تزیین دیوارهای درون بنا یعنی مکان هایی که از رطوبت در امان است استفاده می شده است (برعکس آهک بری که برای مکان های مرطوب مانند حمام و حوضخانه به کار می رفته است). روش نگهداری آن حفاظت از آب و رطوبت، آتش، اشیای نوک تیز و برنده است.

شما در حال مشاهده آشنایی با چند نمونه تزیینات داخلی(مقرنس کاری، آینه کاری، کاربندی، و …) در پلتفرم خورشیدک هستید

الهه ستاری فلاح
الهه ستاری فلاح

کارشناس ارشد مهندسی معماری اسلامی و کارشناس معماری داخلی
علاقمند به صنایع دستی و خلاقیت های هنری

می توان طرح و نقش زد
می توان ساخت شکل داد
می توان جلا داد
می توان عاشق لحظه لحظه جریان خلق بود

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.
لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0