ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

آشنایی کامل با مرس بافی

مرس بافی

«مرس‌بافی» یکی از هنرهای سنتی دیرین مردم استان کرمانشاه است که اخیرا نیز به ثبت ملی رسید. مرس نوعی پارچه مخصوص است که در مناطق کردنشین تولید می‌شود، به‌گونه ای که بافت این پارچه برای تهیه پوشاک محلی (مردان و زنان) از گذشته‌های بسیار دور در این مناطق رایج بوده است

سابقه این هنر بسیار قدیمی و به دوره پیشدادیان می‌رسد و به گفته استادکارانی که در حال حاضر نیز به کار تولید این پارچه مشغول هستند، این هنر سابقه‌ای چندهزار ساله دارد.
پارچه مرس در واقع با همان دستگاه موج بافی بافته می‌شود، با این تفاوت که در هنگام چله‌کشی به اصطلاح خود مرس بافان 75 گره می‌بندند و تکه‌های 15 سانتی‌متری با عرض 65 سانتی‌متر و نهایت طول 32 متر بافته می‌شود و کار بافت آن 24 ساعت به طول می‌انجامد.

.

.

مرس نوعی پارچه است که از سالیان متمادی برای تهیه لباس‌های محلی زنان و مردان کرد استفاده می‌شد اما در استان کرمانشاه منطقه جوانرود مهم‌ترین مرکز مرس بافی است، مرس از موی بز بافته می‌شود اما به گفته هنرمندان این عرصه از موی هر بُزی امکان مرس بافی وجود ندارد بلکه موی بز باید نرم و لطیف باشد.

از جمله تولیداتی که در قدیم در این نواحی تولید می شده و اکنون منسوخ و بدست فراموشی سپرده شده پارچه ای است بنام «حلاوه» که به عنوان لباس خانم‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفته است که در حال حاضر رایج نیست.
همچنین از پارچه مرس برای تهیه لباس محلی مردان به نام «چوخ و رانگ» که مختص مردان منطقه هورامان است استفاده می شود.

در مراحل بافت این نوع پارچه کلیه مراحل سایر بافت های نساجی شامل(اهرامی بافی، پرده‌بافی، موج‌بافی، جاجیم بافی) با دستگاه های دو ورودی و چهار ورودی بافته می‌شود که مراحل آن از جدا سازی و حلاجی، دوک کردن و شیوه بافت همانند این تولیدات است، با این تفاوت که این پارچه با موی نازک این نوع بز ساده در عرض کم و بدون هیچ نقش و نگاری بافته می‌شود.

احرامی ­بافی، یکی از رشته­ های پارچه ­بافی سنتی ایران و رشته ی بومی استان خوزستان است. این منسوج، بافت ه­ای از الیاف پشم و پنبه با طرح ­های ساده ی هندسی است که به وسیله ی دستگاه پارچه ­بافی دستی بافته می­شود. در گذشته، نوع بدون نقش این دست­ بافته را به عنوان پوشش احرام در اجرای مناسک حج به ­کار می­ بردند، اما هم ­اکنون احرامی در اندازه­ های گوناگون در قالب سجاده، پادری، روفرشی، روتختی، کیف و محصولات مشابه بافته می­ شود.

در استان یزد منسوجی به نام “حرمی” و در استان ایلام نیز منسوجی به نام “احرام” بافته می­شود که این منسوجات از لحاظ مواد اولیه، ابعاد، نقوش و رنگ­بندی با منسوج احرامی استان خوزستان متفاوت است. در بافت احرامی از نقشه استفاده نمی­شود، طرح ­ها، نقشه ­ها و رنگ­ بندی زاییده ی ذهن خلاق بافنده است و اغلب از یک شکل کلی پیروی می­ کند. به دلیل ماهیت بافت این نوع دست­ بافته، اجرای نقوش گردان و منحنی امکان ­پذیر نیست و نقش ­ها هندسی و متقارن هستند. رایج ­ترین طرح­های احرامی خوزستان عبارتند از: طرح لوزی، طرح کاجی، طرح لوزی در لوزی، طرح راه راه ساده، طرح راه راه تی­خروسی، طرح آجر­کاری، طرح پروانه، طرح خشتی، طرح عروسکی و طرح بوسه ی دو ماهی.

نقوش دست­ بافته­ های احرامی به نوعی بازنمود نقوش سفالینه­ های تمدن شوش با قدمت چند هزار ساله است. رنگ­ های به­ کاررفته در احرامی رنگ­ هایی شاد، درخشان و روشن مانند قرمز، زرد، آبی، سبز و سفید است. در حال حاضر اکثر احرامی ­های خوزستان در ابعاد 110*70 و 100*150 بافته می­ شود. دستگاه سنتی احرامی­بافی از نوع دووردی است. دستگاه احرامی­ بافی به­ صورت ثابت در کارگاه مستقر می ­شود و نخ ­های تار به شکل افقی بر روی آن قرار می ­گیرند.

 

موج‌بافی به طور کلی به ۲ دسته مورد استفاده می‌شود:

·        بافت جانمازی یا سجاده

·        رختخواب پیچ

بافندگان این دست بافته آن را به ۴۰ تیکه که به عنوان روانداز یا روتختی استفاده می‌شود، می‌بافند.[۴]

هر دست رختخواب اعم از تشک و لحاف را درون یک بقچه جای می‌دهند، و به یک دیوار از خانه تکیه می‌دهند و متکا یا رو متکاسفید گل‌دوزی‌شده در رویش قرار داده شده که بر زیبایی منزل می‌افزاید. موج در ابتدا کاملاً ساده بافته می‌شده‌است، اما با گذشت زمان چون به بافت ظریفی احتیاج داشته‌اند، دستگاه‌های آن پیچیده‌تر شد و شکلی از بافت آن که ویژهٔ یک‌جانشینان است به وجود آمد.

 

به گفته استادکاران مرس بافی، بزهایی که در روستای هجیج و بانه و بخش نودشه پرورش می‌یابند به دلیل آب و هوای بسیار مناسب و معتدل این مناطق موی آن‌ها برای کار مرس بافی بسیار مناسب است نکته جالب آن است پارچه مرس رنگرزی نمی‌شود بلکه با هنر استادکار رنگ‌های متفاوت موی بز حلاجی‌شده و آنچه دلخواه هنرمند است به دست می‌آید.

مرس بافی از اصیل‌ترین هنرهای دیار کرمانشاه است که توسط دستگاه نساجی و پارچه‌هایی که از پشم خودرنگ به‌صورت نواری بافته‌شده و به هم دوخته می‌شود و سادگی و عاری بودن از هرگونه نقش و نگار بر صفای این هنر می‌افزاید.

مرس بافی از صنایع‌دستی و سنتی بومی  استان کرمانشاه است که به ثبت ملی رسیده و اما متأسفانه به رکود گراییده و نیازمند احیا است.

از پارچه مرس برای «چوخ و رانک» که لباس محلی مردان کوچ‌نشین و کردنشین هورامانات استفاده می‌شود، پارچه آن بسیار گران‌بها و ارزشمند است و معمولاً پارچه مرس به‌صورت طبیعی به رنگ‌های سفید، قهوه‌ای، مشکی و خاکستری وجود دارد و در هیبتی زیبا بر قامت مردان کرد اصالتی یگانه را به نمایش می‌گذارد.

علل رکود و مهم‌ترین چالش‌های پیش روی احیاء: عدم‌حمایت از تولیدکننده، نبود متقاضی، تغییر سبک زندگی و تغییر ذائقه افراد در پوشش، عدم معرفی این هنر به‌صورت گسترده و ناآشنایی نسل جوان با این هنر سبب رکود آن شده است.

ارائه راهکار برای حفظ و احیاء: برپایی نمایشگاه‌های متعدد برای عرضه تولیدات مرس بافی، حمایت از تولیدکنندگان و هنرمندان مرس بافی، فراهم کردن بستر فروش تولیدات مرس بافی، برگزاری دوره‌های آموزشی برای تعلیم این هنر به علاقه‌مندان، استفاده از پوشش‌های تولید مرس بافی در فیلم‌ها و سریال‌ها با محتوای فرهنگ اصیل و فاخر کُرد.

 

اصلی‌ترین مناطق بافت مرس در استان کرمانشاه مربوط به شهرستان‌های جوانرود و پاوه است که مراکز عمده آن در این دو شهرستان شامل نودشه و روستاهای هجیج، داریان و روستای خانقاه می‌باشد. اگرچه در گذشته در روستاهای کی‌مینه، درزاور و هانی‌گرمله نیز این نوع بافت تولید می شده است. در واقع بهترین نوع مرس متعلق به روستاهای هورامان است.

 

سابقه این هنر بسیار قدیمی و به دوره پیشدادیان می‌رسد و به گفته استادکارانی که در حال حاضر نیز به کار تولید این پارچه مشغول هستند، این هنر سابقه‌ای چندهزار ساله دارد.
پارچه مرس در واقع با همان دستگاه موج بافی بافته می‌شود، با این تفاوت که در هنگام چله‌کشی به اصطلاح خود مرس بافان 75 گره می‌بندند و تکه‌های 15 سانتی‌متری با عرض 65 سانتی‌متر و نهایت طول 32 متر بافته می‌شود و کار بافت آن 24 ساعت به طول می‌انجامد.

 

مواد اولیه موردنیاز آن پشم بز «مرسی» است که در واقع کرک‌های نازک زیر بغل و گردن بز می‌باشد و بیشتر از مناطق مهاباد، بانه، سنقر و زاخو عراق تامین می‌شود.
در این هنر، پشم‌های موردنیاز رنگ آمیزی نمی شود، بلکه با ترکیب دو یا چند نوع پشم خودرنگ با همدیگر و حلاجی کردن آن بدست می آید. بطور مثال برای بدست آوردن انواع قهوه ای از نوک مدادی (خاکستری) مشکی و کرم استفاده می شود.

 

در هنر مرس بافی، نقوشی روی پارچه بافته نمی‌شود و پارچه بدون نقش است و به صورت تکه‌های 15 سانتی متری دوخته به هم متصل می گردد. به این ترتیب می‌توان با استفاده از این رنگ‌های طبیعی انواع رنگ‌ها را به دست آورد و به یک بافته تماماً سنتی و اصیل رسید.

از جمله تولیداتی که در قدیم در این نواحی تولید می شده و اکنون منسوخ و بدست فراموشی سپرده شده پارچه ای است بنام «حلاوه» که به عنوان لباس خانم‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفته است که در حال حاضر رایج نیست.
همچنین از پارچه مرس برای تهیه لباس محلی مردان به نام «چوخ و رانگ» که مختص مردان منطقه هورامان است استفاده می شود.

در مراحل بافت این نوع پارچه کلیه مراحل سایر بافت های نساجی شامل(اهرامی بافی، پرده‌بافی، موج‌بافی، جاجیم بافی) با دستگاه های دو ورودی و چهار ورودی بافته می‌شود که مراحل آن از جدا سازی و حلاجی، دوک کردن و شیوه بافت همانند این تولیدات است، با این تفاوت که این پارچه با موی نازک این نوع بز ساده در عرض کم و بدون هیچ نقش و نگاری بافته می‌شود.

 

استاد محمد صوفی یکی از هنرمندان بزرگ عرصه مرس بافی در شهرستان جوانرود در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار داشت: ۴۰ سال است که به مرس بافی مشغول هستم و از این راه روزی خانواده‌ام را به دست می‌آورم و به دلیل نبود بازار کار و مشتری در منزل شخصی با دستگاه مرس بافی مشغول کار هستم.

صوفی در مورد وضعیت کار مرس بافی گفت: مرس بافی امروز درآمدی ندارد و به خاطر مقرون‌به‌صرفه نبودن کار در مغازه و دایر کردن کار در بازار برایم امکان‌پذیر نیست سال‌های گذشته مرس بافی در منطقه هورامان حرف اول را می‌زد اما اکنون تقریباً فراموش‌شده و کسی سراغی از این کار نمی‌گیرد.

وی افزود: از ۱۲ سالگی تاکنون به کار مرس بافی اشتغال دارم و باوجوداینکه صرفه‌ای ندارد و درآمد خاص و قابل‌توجهی برای امرارمعاش از این هنر کسب نمی‌کنم اما بسیار به کار علاقه‌مند و همچنان مشغول هستم.

صوفی افزود: اگر مسئولان و متولیان حمایت کنند تابتوانم سفارش کار زیادی بگیرم قطعاً کارم رونق می‌گیرد و هنر مرس بافی نیز دوباره زنده می‌شود.

وی در ادامه بیان کرد: لباس چوخ و رانک که از پارچه مرس تولید می‌شود بسیار نرم و لطیف و مقاوم و ماندگار است و حتی باگذشت سالیان زیاد پوسیده نمی‌شود و همچنان قابل‌استفاده است.

صوفی به قدمت بسیار زیاد مرس بافی در منطقه هورامان اشاره کرد و گفت: تقریباً از زمانی که کردنشین‌ها برای تردد و کوچ و عبور از مناطق صعب‌العبور مجبور بودن از لباس‌ها و پوشش‌ ماندگار استفاده کنند کار مرس بافی رواج داشت اما پیشینه این هنر به هزاران سال گذشته می‌رسد.

این هنرمند مرس بافی افزود: کار مرس بافی به عشق و علاقه نیاز دارد و بسیار نیز طاقت‌فرسا است و فرد باید توان بدنی و صبر و تحمل بالایی داشته باشد به‌طوری‌که در زمان ۵ دقیقه بیش از ۲۰۰ حرکت با اعضای بدن دست و چشم و پا و… انجام می‌شود ازنظر بهداشتی نیز کسی که مرس بافی انجام می‌دهد باید از ماسک استفاده کند تا به دلیل کار با وسایل و مواد و موی بز دچار مشکل نشود.

بر اساس اعلام سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان کرمانشاه هم‌اکنون کمتر از ۵۰ هنرمند فعال در کار مرس بافی در سراسر استان کرمانشاه مطرح هستند اما این هنر به‌عنوان یکی از صنایع بومی استان در حال فراموشی است.

 

شما در حال مشاهده آشنایی کامل با مرس بافی در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. حبیب قاضی گفته؛
    07:06 1401/03/23

    خیلی عالی بود 😍😍😍

  2. سیدعلی نادری گفته؛
    07:54 1401/04/01

    خیلی دنبال این موضوع بودم 😍😍😍

  3. حیدر بهمنی گفته؛
    10:42 1401/06/15

    Awli bood 😍😍😍

  4. بهمن رمضانی گفته؛
    12:06 1401/06/20

    خیلی سایت خوبی دارین 😍😍😍

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0