ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

آشنایی کامل با هنر مشبک دوزی

دوخت نخ‌ها و آرایه‌های رنگی بر روی انواع پارچه (ساده یا طرح‌دار) یا چرم بر اساس طرح‌ها و نقش‌های سنتی به روش‌های گوناگون با ابزار مختلف مانند سوزن و قلاب، برای تزئین پارچه‌ها را رودوزی سنتی می‌گویند. رودوزی جز یکی از هنرهای اصیل و قدیمی ایرانی است که انواع گوناگونی دارد،

 

1- معرفی هنر رودوزی سنتی

 

رودوزی‌های سنتی برای تزئین پوشاک یا پارچه‌های مورداستفاده برای دوخت لباس‌های گوناگون و برخی وسایل دیگر به کار رفته است. تزئین انواع پیراهن، بالاپوش، کمربند، شلوار، دستار، سرانداز و همچنین انواع جانماز، سجاده، پرده، بادبزن و پوشش‌های وسایل منزل مانند رومیزی، روبالشتی، روتختی و غیره به‌وسیله رودوزی‌های سنتی انجام می‌شود.

 

رودوزی‌ها به دلیل فرآیند خاص تولید بیشتر بر روی سطح بافته‌ها (پارچه‌ها و چرم) اجرا می‌شود. پارچه و چرم رودوزی شده را پس از پایان می‌توان به شکل حجم نیز درآورد (مانند کلاه و چراغ رومیزی). نقوش رودوزی‌ها شامل نقش‌های گیاهی، حیوانی، انسانی، اشیا، مناظر طبیعی و سایر نقوش هندسی انتزاعی و تجریدی بوده که با توجه به ویژگی‎های قومی، بومی و ذوق هنرمندان آن با ترکیب و رنگ‌آمیزی متنوعی نمایان می‌‌شود. همچنین آرایه‌های مختلفی از جمله پولک، مهره، پیله، سکه و غیره در این هنر به کار می‌رود. رودوزی بر پارچه‌ها، با توجه به نوع نقوش و کاربرد آن‌ها به‌صورت نقش مجزا، حاشیه نوار پهن یا باریک بوده و گاهی نیز سراسر زمینه را می‌پوشاند.

 

 2- ابزار و وسایل هنر رودوزی سنتی

 

انواع سوزن مناسب رشته‌های تابیده شده‌ی مختلف (ابریشمی، پشمی و…) و آرایه‌ها، انواع قیچی، انگشتانه، بشکاف، متر خیاطی، اتو، میز اتو، خط‌کش، انواع قلاب، مداد و انواع کارگاه گل‌دوزی از ابزار و وسایل رودوزی سنتی به‌شمار می‌روند که اگر دقت کنید بیشتر ابزار مورد نیاز در رودوزی سنتی در هنر خیاطی استفاده می‌شود که درباره معرفی ابزار مورد نیاز هم خیاطی هم در وبلاگ فروشگاه اینترنتی پرنون توضیح داده شده است.

 

انواع پارچه با جنس‌های مختلف (کتان، پنبه، ابریشم، پشم و…)، رشته‌های تابیده شده گل‌دوزی با الیاف طبیعی، الیاف مصنوعی و رشته‌های فلزی مانند گلابتون، نقده، سرمه و غیره، آرایه‌های چون منجوق، پولک، ملیلیه، دکمه، سکه، آینه، صدف، گوش‌ماهی، سنگ‌های تزئینی، خرمهره، مهره‌های چوبی، پیله‌ی کرم ابریشم، یراق و نوار، منگوله و سایر مصالح مانند کاربن، صابون، تور شماره‌دوزی، نخ کوک و کاغذ روزنامه در این هنر استفاده می‌شوند.

3- روش تولید آثار هنری رودوزی سنتی

 

 در این هنر پیش از این طرح‌ها و نقش‌ها بیشتر به‌صورت ذهنی و توسط هنرمند یکباره بر روی سطح پارچه انجام می‌شده است. امروزه برای برخی از این رودوزی‌ها نقشه‌ی اولیه تهیه می‌شود و برای برخی دیگر همچنان به خلاقیت هنرمند وابسته بوده و به‌صورت مستقیم با سوزن و نخ‌های رنگی بر روی پارچه دوخته می‌شود. این روش بیشتر در دوخت‌های محلی رایج است که هنرمند با تکیه بر تجربه و اندوخته‌های ذهنی خود نقش‌ها را انتخاب و به تناسب همزمان با دوخت آن‌ها را پیاده می‌کند. مراحل تولید انواع رودوزی‌ها به‌طور کلی عبارت است از:

 

زمینه‌ی کار را از جنس پارچه یا چرم در اندازه‌ی مناسب تهیه می‌کنند.

متناسب با جنس، بافت و اندازه‌ی زمینه کار، طرح و نقش در نظر می‌گیرند.

 

طرح انتخابی یا ساختار کلی را بر روی زمینه‌ی کار پیاده می‌کنند.

با توجه به نوع رودوزی انتخابی (پته‌دوزی، چشمه‌دوزی، سکه‌دوزی و…) ابزار و مواد و مصالح مناسب را آماده می‌کنند.

متناسب با رودوزی انتخاب شده، با بخیه‌های گوناگون و فراوان زمینه کار تزئین می‌شود.

لازم است بدانید برخی از رودوزی‌های سنتی پس از انتخاب طرح و پیاده کردن آن لازم است پارچه را در کارگاه مخصوص به‌صورت صاف و یکدست قرار داده و از هر طرف بکشند تا محکم شود؛ در این صورت پارچه پس از دوخت صاف و یکدست باقی می‌ماند.

 

برای اجرای رودوزی‌های سنتی مختلف مانند آرایه‌دوزی، نخ‌کشی و غیره از شیوه‌های گوناگون دوخت (بخیه‌ها) استفاده می‌کنند. شیوه‌هایی مانند زنجیره، زنجیری، استخوان ماهی، ساقه‌دوزی، شلال؛ بست‌دوزی و … در برخی از رودوزی‌ها گاهی از چند شیوه‌ی بخیه (دوخت) در کنار یکدیگر بهره می‌جویند.

 

4- انواع روش‌های رودوزی سنتی

 

امروزه رودوزی‌های سنتی را به چهار روش انجام می‌دهند که در شکل «1» نمایش داده شده است و در ادامه به‌طور مفصل هرکدام از آن‌ها توضیح داده شده‌اند.

مشبک دوزی نیز یکی از انواع رو دوزی های سنتی است که توجه کم تری به آن شده

 

هنر مشبك قدمتی دیرینه دارد. از زمانی كه انسانهای اولیه از غارنشینی به صحرا نشینی روی آوردند و از سنگ برای خود چهار دیواری ساختند، برای روشنایی داخل كلبه پنجره ای از پوست حیوان، چوب، برگ یا سنگی كه سوراخ سوراخ شده بود، تعبیه كردند. بدین ترتیب ضمن جلوگیری از ورود سرما تا حدی روشنایی كلبه را تامین كردند. كم كم این سوراخ ها به اشكال هنری تبدیل شد. امروزه آثار مشبك را بر درها،‌منابر،‌امام زاده ها، مساجد، ظروف فلزی و سفال، كه هنرمند به مهارت خاصی آن را مشبك كرده، فلز (آلومینیوم، مس، طلا، نقره)، چوب‌(انواع تخته سه لایی)، استخوان حیوانات (عاج، استخوان شتر،‌استخوان اسب)، چرم، سنگ پلاستیك، یونولیت، فرمیكا، نئوپان و… می توان مشاهده كرد.

درگذشته در منازل را با شیشه های رنگی و با استفاده ازهنر مشبك می ساختند. این روش بخصوص از عهد صفویه متداول و تا پنجاه سال قبل معمول بود. متاسفانه اكنون كمتر از این هنر استفاده می شود و نمونه هایی از آن را فقط در موزه ها می توان یافت. تخته سه لایی تقریباً از صد سال بیش (كه ممكن است از لایه های بیشتری نیز تشكیل شده باشد) ساخته شد. تخته سه لایی را می توان در طول وعرض های نامحدود توسعه داد در حالی كه چوب و استخوان حیوان پهنای محدودی دارد و شكننده است، ولی تخته سه لایی، كه به ترتیب از راه چوب به طور افقی و عمودی استفاده می شود، استحكام خاصی دارد و می توان نقشه ای را روی آن مشخص كرد.

 ژور دوزی را معمولا روی پارچه های کتانی ونخی انجام میدهند.

 

محل ژور را قبلا روی پارچه مشخص کنید ونخ پارچه را به اندازه لزوم بکشید.برای اینکه کار تمیز باشد تعداد نخهای کشیده شده را میشماریم تا اندازه ژور در همه قسمتها یک اندازه باشد.

 

برای دوختن ژور میتوانیم از نخ دمسه و نخ عمامه رنگی استفاده کنیم .

ژور دو طرفه:پس از انکه یک سمت ژور را دوختید طرف دیگر را هم طوری بدوزید که نخها کاملا موازی هم قرار بگیرند.

 ژور زیگزاکی:ابتدایک طرف را ژور ساده بدوزید ،سپس طرف مقابل را یک در میان مطابق شکل زیگزاگ بدوزید.

 ژور چهار گوش:پس از نخ کشی سوزن را از بین ژورها رد کنیدتا هر چهار طرف نخ های ژور را گرفته به صورت مربع دوخته شود.

شناخت سوزن خیاطی

 

سوزن خیاطی انواع مختلف دارد که هر یک برای پارچه ای مخصوص، به کار می رود. درر واقع، هر سوزن برای دوخت خاصی ساخته شده ‌ و دارای شماره ی مخصوصی است.

 

به طور کلی سوزن نباید قابل انعطاف باشد.

سوزن ژوردوزی :

 

‏نوک این سوزن انحنای گرد دارد و مخصوص پارچه های لطیف کتانی و ارگانزا است. از این سوزن برای زیگزاگ و طرح دوزی نیز استفاده می شود.

 یکی از انواع چرخ خیاطی صنعتی که به کمک آن می توان عملیات ژور دوزی البسه را انجام داد چرخ خیاطی ژور می باشد. این چرخ خیاطی میتواند با بهترین کیفیت نسبت به ژور دوزی البسه ی در حال دوخت شما اقدام نماید. از ویژگی های چرخ خیاطی ژور می توان به سرعت و دقت بالا ، کاهش زمان تولید البسته و همچنین صرفه جویی در مصرف برق به علت بهینه بودن مصرف برق آن اشاره نمود.

یکی از حرفه هایی که در زیر مجموعه سوزن دوزی سنتی ایران قرار دارد، حرفه ژور دوزی می باشد. حرفه ژور دوزی به همراه شبکه دوزی ها، در مازندران نیز قدمت زیادی دارد. از طرفی این حرفه به صورت های مختلف چه به صورت هنری و چه به صورت صنعتی و یا ادغامی از این دو کاربرد بسیار زیادی نیز می تواند داشته باشد. بر حسب نوع تولید و مصرف، نوع ژور و پهنای مرتبط با آن کاربردهای متفاوتی در تولیدهای متفاوت بر روی پارچه می یابد.

 

برای اجرای این دوخت باید پارچه را نخ کشی نمود . با در آوردن تار ، یا پود پارچه به اندازه دلخواه و متناسب با اندازه ژور ؛ فضای کار آماده میشود تا سوزن دوز بتواند بر روی آن دوخت دلخواه را ارائه نماید.  بنابراین، برای این دوخت پارچه مورد استفاده باید دارای تار و پود منظم باشد، تا بتوان نخ کشی را  روی آن انجام داد.  ژور دوزی نیز مانند دیگر انواع سوزندوزی ها کاربرد های متفاوتی دارد . از جمله این کاربردها استفاده از این دوخت در لبه روسری می باشد.

 

نمونه زیبایی از دوخت ژور دوزی را در این قسمت می بینید که در کارگاه سوزندوزی شب افروز ، در لبه یک روسری ؛ اجرا شده است. این دوخت  ژور ریشه یا حاشیه نام دارد و یکی از انواع دوخت های ژور دوزی می باشد که در لبه این روسری به صورت دوبل  دوخته شده است.

شما در حال مشاهده آشنایی کامل با هنر مشبک دوزی در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. عبدالحسین عابدی گفته؛
    14:18 1401/03/08

    میشه مطلب رو توی وبلاگ خودم بزارم؟ 😍😍😍

  2. اسماعیل شریفیان گفته؛
    14:06 1401/03/10

    شادکام و سلامت باشید

  3. حامد فرهادی گفته؛
    02:54 1401/03/13

    خیلی دنبال این موضوع بودم 😍😍😍

  4. حمید احمدی گفته؛
    13:54 1401/05/05

    مرسی از لطفتون

  5. میلاد بیات گفته؛
    04:18 1401/05/06

    خیلی خوب بود

  6. بهنام حیدری گفته؛
    12:54 1401/05/25

    باز هم مثل همیشه ترکوندید

  7. بهروز زارعی گفته؛
    12:42 1401/05/31

    لطفا بیشتر ما رو سرگرم کنید واقعا عالیه سایتتون

  8. امیرحسین مدنی گفته؛
    10:30 1401/06/05

    میتونم شماره شما رو داشته باشم؟ 😍😍😍

  9. سعید همدانی گفته؛
    04:30 1401/06/14

    مرسی که حواستون به ما هست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0