ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

آموزش هنر ملیله کاری

آشنایی با هنر ملیله کاری

هنر ملیله حاصل کار با طلا و مس و نقره ای است که به فرم مفتول های باریک در آمده است و با صرف وقت، دقت زیاد، تخصص، مهارت و هنرمندی ملیله کار بر خلق آثاری خاص با بهره گیری از نقش و نگارهای سنتی و طرح های اسلیمی با هم پیوند و ارتباط دارند. قدیمی ترین اشیا آثار ملیله ایران به روایت اکثر محققان متعلق به سال های 330تا550 ق.م است.

طبق بررسی های به دست آمده قسمت عمده ی مواد تشکیل دهنده ی ملیله کاری را نقره تشکیل می دهد که از طریق ذوب کردن ظروف کهنه ی نقره یا سکه های نقره تامین می شود. نقره مصرفی در ملیله کاری دارای عیار است به طوری که برای ساخت دسته یا پایه ظروف معمولا از عیار ۶۰تا ۸۴ استفاده میکنند. سایر مواد مصرفی به کار رفته درملیله شامل موم طبیعی، تیزاب، زاج سفید و جوهر گوگرد است.

از آنجایی که این هنر شاخه ای از فلز کاری محسوب می شود. مسیر حرکت آن را می توان در بطن فلز کاری هم دید تا توسط هنرمندانی با ذوق و شوق و مهارت های ظریف کاری خاص دست چنین آثار شگفت انگیزی خلق شود .

ابزار ملیله کاری

ابزار کار ملیله سازیشبیه به ابزار و آلات زرگری است. برای ساخت و تهیه آثار ملیله ابتدا باید نوار ملیله را از جنس طلا، مس و یا نقره تهیه کرد و با عبور شمش یا مفتول نقره از دستگاه نورد حدیده، مفتول مورد نظر به دست آید. بعد از آن نوبت بر ساخت ملیله می رسد.

در این مرحله ابتدا یک صفحه ی مستطیلی با جنس و ابعاد متفاوت از صفحه ی مفتولی تهیه شده از مرحله نخست تهیه کرده و یک سطح آن را آغشته به موم می کنیم به نحوی که لایه ای به ضخامت ۳تا۴میلیمتر از موم روی صفحه را بپوشاند حال یک قالب متناسب با شکل محصول مورد نظرمان بریده و روی صفحه ی مسی قرار می دهیم سپس نواری را که پهنایی بیش از نوار میله دارد در اطراف قالب گذاشته تا شکل قالب را به خودگرفته و درون موم قرار بگیرد.

 

سپس دیواره های بعدی کارمان از جمله قسمت های میانه و سطوح را با نقوش ملیله که قبلا توسط دست یا ابزاری ظریف با نوار ملیله ساخته شده است پر میکنیم بعد با مفتول های فولادی بسیار ظریف این نقوش ملیله را می بندند تا به هم نخورند .حال نوبت به ذوب موم رسیده است برای اینکار اسکلت ملیله ساخته شده را از صفحه ی زیرین خود جدا کرده و روی سطحی صاف و هموار قرار میدهند .

سپس مقداری از مخلوط براکس و براده ی نقره روی آن ریخته و شعله گاز را روی آن حرکت می دهند به این کار لحیم کاری گویند چون در اثر این کار گرده لحیم ذوب شده و سبب اتصال نقش های کوچک با یکدیگر و با دیواره نقش می شود. درمرحله آخر عمل آتش کاری را انجام می دهند تا کلیه قطعات توسط گرده ی لحیم به یکدیگر وصل شوند

سپس سیم های فولادی را از آن جدا کرده و آن را داخل محلول رقیق اسید سولفوریک یا محلول حاوی راغاب که ترکیبی از زاج سفید و آبی است می جوشانند تا لکه های اضافه ی نقره از بین برود و در انتها با برس های سیمی ظریفی آن را پاک می کنند و برای از بین رفتن ناهمواریهای ایجاد شده روی آن را سمباده می کشند.

تاریخچه ی ملیله کاری در ایران

بر اساس اسناد به دست آمده از کشفیات باستان شناسان قدیمی ترین اشیایی که ریشه ی ملیله در ایران را نشان می دهد متعلق به دوره ی هخامنشیان است. در دوران ساسانیان صنعتگران فلزکار و نقره کاران برای مصرف طبقات مرفه جامعه ی خود ظروف های گران قیمت و شکیل می ساختند و در برخی از موارد هم با سنگ های قیمتی آن ها را تزیین می کردند که اینکار جلوه ای ویژه به اثر خلق شده می بخشید. متاسفانه از آنجایی که در زمان حمله ی اعراب بسیاری از آثار به دلیل گران قیمت و سبک بودن به غنیمت برده شد .

در حال حاضر شواهد زیادی از آن آثار دوران تاریخی مذکور در دست نداریم و آنچه که اکنون بر اثر تلاش های چند قرن اخیر باستان شناسان به طورتصادفی در مناطقی چون شوش، همدان، گنجینه جیحون به دست آمده است حاکی از آن است که هنر ملیله در ایران به دوران قبل از میلاد باز می گردد چرا که پروفسور آرتور اپهام پوپ در کتاب شاهکارهای هنر ایران ضمن اشاره به زرگری و نقره کاری در سالهای بعد از ظهور اسلام به آثاری از ملیله متعلق به قرن ۱۲میلادی اشاره کرده است .

در دوران سلجوقی بسیاری از سازندگان آثار نفیس فلزی هنرمندان خراسانی ساکن در شرق و شمال شرقی ایران بودند که عده ای از آن ها به دلیل جنگ و خونریزی ترک وطن کرده و به شهرهایی چون زنجان، بروجرد، همدان، تبریز و به ویژه شهر موصل اقامت گزیدند. به نظر می رسد که هنرمندان خراسانی هنر فلز کاری از جمله ملیله کاری را در سال پنجم ه.ق در زنجان رواج دارند. از دوران قاجاریه تعدادی سر قلیان،گیره استکان، سینی در اندازه های مختلف،گوشواره، سینه ریز و…باقی مانده که بخشی از آنها در موزه های داخلی و خارجی به صورت مجموعه های خصوصی و یا نزد خانواده ها نگهداری می شود.

تاریخچه ی ملیله در زنجان

در رابطه با تاریخچه ی ملیله در زنجان اطلاعات جامعی در دست نیست اما می توان بر دو طریق به قدمت این هنر ارزشمند پی برد :

1.     نوشته ها و سفرنامه های سیاحانی که به این منطقه سفرکرده و از زیبایی هنر ملیله یادکرده اند .

2.     آثار باقی مانده بسیار اندک بوده و اکثرا متعلق به دوسده ی اخیر می باشد .

در کتب تاریخی که به زنجان اشاره کرده اند بیش از هرچیزی از صنعت فلز کاری آن سخن گفته اند از آنجایی که هنر ملیله کاری شاخه ای از فلز کاری است می توان آن را در مسیر فلزکاری جست و جو کرد. فلزکاری در شهر زنجان در دوره های هخامنشان، اشکانیان و ساسانیان از پیشرفت و رونق بسیاری برخوردار شده است. سابقه ی کار ملیله در زنجان از قرن دهم ه.ق به بعد روشن است. به طوری که فردریک ریچارد، مستشرق اروپایی در سفرنامه ی خود می نویسد:

شهر زنجان شهر کوچکی است نقره و ملیله کاری این شهر پر زرق و برق است. ملیله سازی تا قبل از دوره پهلوی به عنوان هنر دستی تنها در این شهر معمول بوده ولی با حکومت رضاخان با مهاجرت تعدادی از این هنرمندان به شهرهای اصفهان، تهران و سایر نقاط کشور این هنر رواج یافت. سرویس های چایخوری و شراب خوری و جعبه ی جواهرات و دسته های چاقو عمده ترین محصولات تولیدی تا این دوران بوده اند. شاید بتوان رونق این هنر صنعت را در زنجان، متعلق به دوران سلجوقی دانست و همچنین بر اساس آثار برجای مانده از دوره ی صفوی این دوره را اوج شکوفایی این هنر دانست.

وضعیت فعلی هنر ملیله کاری در زنجان

این هنر محصول هنرمندانی است که با ابزار بسیار ابتدایی به خلق چنین آثار برجسته و ارزشمند مبادرت ورزیدند چه بسا گاهی بینایی خویش را هم در این راه از دست داده اند. از هنرمندان ملیله کار در زنجان می توان به مرحوم کربلایی حسینعلی، مرحوم مشهدی رحمان، مرحوم موسی کاظمیان مقدم، مرحوم حاج محمد همامی و دیگر هنرمندانی چون برجخانی، حاج ابوالفضل ثبوتی و حاج قربانعلی پرداختی و … اشاره کرد. متاسفانه به دلیل عدم وجود موزه در زنجان آثار قدیمی ملیله زنجان به کلی از بین رفته یا جهت استفاده مجدد از نقره ذوب گردیده است.

در حال حاضر حدود ۳۰کارگاه ملیله در زنجان فعال است که استاد ملیله کار این کارگاه ها همگی از شاگردان استاد منصور کاظمیان مقدم می باشند. این استادان گرانقدر از سال۱۳۵۵ به منظور حفظ و بقای این هنر شروع به آموزش ملیله در مرکز آموزش استان شدند. دو تن از شاگردان ایشان به نام های استاد عبدالمجید محرر در سال۸۶ و محسن یزدانشناس در سال۸۷ موفق به اخذ مجوزاصالت این هنر از یونسکو گردیدند. مهمترین و رایج ترین نقش های ملیله زنجان عبارت اند از : اشک، جغه ؛ پیچک، ترمه و غنچه، برگ، واوملیله، برگ فرنک، سه چهارچشم، کورملیله و تابیده که هریک ویژگی خاص خود را دارا می باشند.

تفاوت ملیله کاری زنجان و اصفهان

در حال حاضر ملیله کاری در تهران توسط صنعتگران ملیله کار که بیشتر در امر جواهر سازی فعالیت دارند و در شهر زنجان رواج دارد لازم به ذکر است که این حرفه به صورت محدود در شهرهای اصفهان و تبریز نیز رواج یافته است ولی به دلیل اصالت نقوش و ظرافت منحصر به فرد ملیله سازی زنجان از کیفیت بالاتری نسبت به ملیله کاری اصفهان برخوردار است به طوری که از دیگر تفاوت های ملیله کاری زنجان و اصفهان می توان به تفاوت از لحاظ ساختاری و عیار نقره مصرفی اشاره کرد.

چرا که عیار مصرفی نقره در اصفهان ۹۰-۹۵است در حالیکه عیار مصرفی زنجان ۹۹/۹معروف به عیار۱۰۰است و به لحاظ کیفیت ساخت ملیله اصفهان که نقش های بزرگتری نسبت به ملیله زنجان که از ظرافت کاری و نقوش ریز و زیبا طراحی شده است دارد پس از این رو با ظرافت کاری ملیله زنجان برابری نمی کند به همین خاطر ملیله زنجان به دلیل طرح ها و نقش های اصیل و علی الخصوص ظرافت کاری زیاد آن در مجموع از کیفیت بالاتری برخوردار است .

شما در حال مشاهده آموزش هنر ملیله کاری در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. اکبر سلیمی گفته؛
    13:06 1401/02/23

    کجا می تونم اطلاعات کاملتری درباره این موضوع پیدا کنم

  2. غلامرضا جلیلی گفته؛
    22:54 1401/02/25

    بهترین چیزی که میشد پیدا کرد رو نوشتید

  3. جلال نقدی گفته؛
    00:06 1401/04/26

    خیلی دنبال این موضوع بودم 😍😍😍

  4. مهرداد صادقی گفته؛
    20:54 1401/05/18

    مثل همیشه عالی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0