ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

انواع دستبافته های سنتی(5)

ایزار

از صنایع دستی کاربردی ایران ” ایزار” نام دارد.

ایزار نوعی پارچه ی دستبافت سنتی ایران است که به معنی دستمال، بقچه و سفره می باشد.

این هنر در استان قزوین رواج زیادی دارد و با دستگاه نساجی سنتی دو وردی بافته می شود.

این دست بافته‌ها پارچه‌های ظریف و نیمه خشنی هستند که در کارگاه‌هایی که در  الموت به نام «پاچال» معروف است، بافته می شود. در این کارگاه پارچه‌های نسبتا خشن با چله‌هایی از جنس پنبه به رنگ سفید و پود‌هایی از همان جنس، به رنگ‌های آبی و سفید بافته می‌شود.

الیاف از جنس نخ های پنبه ای می باشد، از نخ‌های پشمی دست‌ریسی شده و خود رنگ (سفید و کرم ‌روشن) برای بافت پارچه‌های نیمه خشن استفاده می‌شود.

 پارچه به صورت راه راه سفید و آبی تولید می شود. رنگرزی الیاف آبی با نیل و کاملا به روش سنتی انجام می گیرد.

این دست بافته بدون نقش و یا راه راه به ابعاد تقریبی ۱۵۰× ۱۵۰ سانتی متر بافته می شود و به عنوان سفره ی نان از آن استفاده می کرده اند و تاکید به اهمیت نان و حفظ آن در فرهنگ ایرانی دارد.

این دست بافته مصرف محلی داشته، و با تعداد محدودی تولید می شده است و تنوع زیادی داشته است. به طور کلی این دست بافته‌ ها حاصل دست رنج زنان روستایی است که به منظور رفع نیاز های روزانه رونق یافته است.

برای نگهداری آن را در برابر رطوبت مداوم، آتش، تابش مستمر اشعه ی خورشید و سفید کننده ها حفظ کرده و می توان آن را با آب ولرم و صابون شسته و تمیز کرد.

پتو بافی

یکی از صنایع دستی کاربردی ایران “پتو بافی” است. این هنر در استان یزد در اشکذر و خرانق توسط زنان خانه دار و به صورت خانگی انجام می شود.

همچنین در قدیم پتوهای سربازی از این نوع پتوهای دستبافت بوده است.

 این بافت توسط دستگاه نساجی سنتی دو وردی تولید می شود، برای بافت آن شانه ای نئی، ماکو و متیز به کار گرفته می شود.

مواد اولیه ی مورد نیاز آن پشم بهاره گوسفند می باشد زیرا ضخیم‌ بوده است. اما می‌توان از پنبه نیز برای تولید پتوهای سبک استفاده نمود.

این نوع پتوها اغلب تک رنگ بوده و در مواردی چهارخانه یا راه راه بافته می شود.

ابعاد پتو بافی 22 متر در 50 سانتی متر می باشد که به چهار قطعه تقسیم می شود، پس از دوخت قطعات، آن را در آب مالش می دهند تا نقاطی که بهم دوخته شده صاف شده و به شکل نمد در آید؛ در نهایت پتویی به ابعاد 220 در 160 تولید می شود. برای تولید پتو با ابعاد ذکر شده 4 کیلوگرم پشم لازم است.

طریقه ی نگهداری آن محافظت در برابر بید، رطوبت مداوم، حرارت (خصوصا آب جوش)، آتش، اشعه ی مستقیم و مداوم خورشید، سفید کننده ها و اشیای تیز و برنده می باشد و می توان آن را با آب ولرم ، و صابون به راحتی شسته و تمیز شود.

 

پریوار بافی

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران ” پریوار بافی یا پرند بافی” نام دارد.

کلمه پری به معنای نوعی از قماش است که بسیار لطیف و نرم بوده و مثل مخمل کمی خواب دارد.

 این هنر را نیز به صورت رنگی می بافند و از آن مسند و زیرانداز تولید می کنند.

در قدیم «پری» به نوعی پارچه لطيف حریر و مخمل گونه گفته می شده و احتمالا نوع ظریفی از بافت پارچه توسط الیاف ابریشمى رنگی بوده است.

 این هنر با دستگاه نساجی سنتی بافته می شود به که گل های آن مانند مخمل باشند.

این هنر در شهرهای جنوبی کشور رایج بوده است اما در حال حاضر این رشته تقریبا منسوخ شده است.

پوپشمین

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “پوپشمین” نام دارد.  

این دستبافته ی ظریف یکی از محصولات دستگاه نساجی سنتی (در اصطلاح محلی جولایی) است که جنس الیاف آن از مرغوب ترین پشم است.

برای ساخت این دست بافته ی ظریف از پشم خود رنگ استفاده می شود.

الیاف انتخابی برای تار و پود به ضخامت یکسان انتخاب می شود تا بر ظرافت و زیبایی کار بیفزایند. همچنین طول آن 2 متر و عرض آن ۸۰ سانتی متر است.

در پایان دو بخش آن را به یکدیگر وصل می کنند که طول آن برابر دو متر و عرض آن 80/1 متر می شود. پوپشمین برخلاف جاجیم و سجاده دارای طرحی ساده و یا چهارخانه است.

برای زینت بخشیدن به پوپشمین از منگوله های کوچک رنگارنگ استفاده می شود.

موارد مصرف وکاربرد آن در قدیم روانداز تابستانی بوده و امروزه مصرف تزیینی مانند رومیزی دارد.

طریقه ی نگهداری از آن محافظت در برابر بید، رطوبت مداوم، آتش مستقیم ، اجسام تیز و برنده می باشد.

پوپشمین در مناطق جنوب, آذربایجان غربی و خصوصا شهرهای بوکان و مهاباد رایج است.

تاچه بافی

یکی از صنایع دستی کاربردی – تزیینی “تاچه بافی” نام دارد.

تاچه‌بافی یکی از شاخه‌های بافته‌های داری و زیراندازهای ایران و رشته‌ی بومی استان چهارمحا‌ل ‌و بختیاري است.

تاچه دست‌بافته‌ای كیسه‌مانند با تکنیک گلیم‌باف است که در برخی از نقاط استان چهارمحا‌ل ‌و بختیاري براي نگه‌داري و جابه‌جایی حبوبات، غلات و آرد گندم مورد استفاده قرار می‌گیرد.
این دست‌بافته توسط عشایر ترک قشقایی در منطقه‌ی چهارمحال تولید می‌شود و نام تاچه نیز برگرفته از تایچا به ‌معنی گونی کوچک است.

تاچه، بافته ای است کیسه مانند که در آن غلات مانند گندم، جو، آرد، برنج و …. حمل و نقل می شود و دو لنگه ی آن با طناب (بافته شده از موی بز ) بر روی دستگیره های تعبیه شده بر روی در آن متصل، و بر روی چهار پایان گذاشته می شود.

یکی از ویژگی های تاچه استفاده از چند تکنیک بافت، توأمان در پروسه تولیدی آن است که شاخص ترین آن قالی بافی، گلیم بافی، رندی بافی و … است.

تاچه با طرح‌ها و رنگ‌های گوناگون بافته می شود. مواد اولیه‌ی تاچه‌بافی نخ پشمی برای پود، نخ پنبه برای تار (چله) و رنگدانه است.  ابزارهای تاچه‌بافی دار گلیم‌بافی، دفتین و تیغ است.

مواد اولیه ی مورداستفاده در این بافته پشم، موی بز و گاه نخ پنبه ای است که رنگرزی مواد آن با مواد ملونه گیاهی بوده و در مقابل نور و شستشو از ثبات کافی برخوردار است.

عدم ضربات سخت با اجسام تیز و برنده و جلوگیری از بیدزدگی از نکات حفاظتی آن است و شستشو با آب ولرم و صابون بلامانع است.

در موارد پیش توضیح داده شده که موی بز خاصیت دفع حشرات موذی و احتمالا حفاظت مواد خوراکی داخل تاچه را بر عهده دارد.

استان‌ چهارمحا‌ل‌ و بختیاري مهم‌ترین مرکز تاچه‌بافی در ایران است.

حمام سری (جاجیمچه)

یکی از صنایع دستی کاربردی ایران “حمام سری یا جاجیمچه” نام دارد.

حمام سری یا جاجیمچه نوعی زیرانداز است که در استان مازندران بافته می شود. این زیراندازها طرح های ساده ای دارند و از زیبایی خاصی برخوردار هستند. جاجیمچه تولیدی در روستاهای مازندران از رنگ بندی سنتی برخوردار بوده و اکثرا با استفاده از دستگاه های دو وردی بافته می شود.

این دست بافته در روستاهای رسکت علیای ساری، در وار دامغان، کلاته خیج شاهرود، آلاشت مازندران و زیارت گرگان بافته می شود. این نامگذاری به خاطر نخستین کاربرد سنتی آن در منطقه است.

حمام سری محصولی خانگی است که توسط زنان بافته می شود.

جاجیمچه تولیدی در مناطق روستایی سمنان از رنگ های ملایم تر برخوردار می باشد. در حال حاضر از جاجیمچه به عنوان سجاده و زیر انداز و در صورت تکمیل آن به عنوان پشتی، کیف، ساک و غیره استفاده می شود.

سابقه دستبافي در ايران به هزاره قبل از ميلاد مي‌رسد و نخستين نشانه‌اي که از وجود پارچه منسوج در ايران موجود است، متعلق به 400 سال قبل از ميلاد مسيح است که طي حفريات انجام شده در شوش به دست آمده است.

نخستين نشانه هاي بافت در مازندران را مي توان به حدود 500 سال قبل از ميلاد مسيح دانست وسايلي که در غار کمربند نزديکي بهشهر به دست آمده نشان مي دهد که ريسيدن نخ از پشم گوسفند و موي بز به صورتي ابتدايي در آن زمان متدوال بوده است.

نقش هاي جاجيم به شکل راه راه و اصولا از 7 رنگ که بسيار زيبا و درخشان و زنده مي باشند، به وجود مي آيد. اين هفت رنگ عبارتند از قرمز، قهوه اي، نارنجي، سبز، مشکي، سفيد و آبي. جاجيم را هم با تار و پود پشمي و هم با تار پنبه‌اي و پود پشمي مي بافند. ابعاد آن معمولا ۱۱۰ در ۶۴ الی ۷۰ سانتیمتر است.

برای تولید این نوع گلیم به عنوان تار و از کرک از نخ پنبه‌ایی استفاده می‌شود یا از نخ پشمی به عنوان پود استفاده می‌کنند، و به وسیله ی دستگاه نساجی در وردی و گاه چهار وردی بافته می شود.

نخستین مرحله تولید این محصول را همانند دیگر دستباف های ایرانی، چله کشی تشکیل می دهد و طی این مرحله بافنده با کوبیدن چند میخ یا میله آهنی بر روی زمین، نخ های تار (چله) را به میزان مورد نیاز جهت عرض پارچه به صورت موازی و مرتب به دور میخ ها می پیچد که معمولا تعداد نخ تار برای تولید یک تخته جاجیمچه با عرض 70 سانتیمتر، حدود 280 تار می باشد. بعد از این مرحله، چله به کارگاه منتقل و بر روی دستگاه بافندگی قرار می گیرد که اصطلاحاً به این کار وردچینی گفته می شود. در مرحله وردچینی نخ های تار به صورت یکی در میان از سوراخ های ورد، میل میلک و شانه دستگاه عبور داده شده و بر روی پیش نورد و سپس نورد که در طرفین دستگاه قرار گرفته محکم می شود.

دستگاه های بافندگی سنتی در اکثر مناطق روستایی ایران از جمله روستاهای مازندران و سمنان دو وردی یا چهار وردی است و ترتیب عبور نخ های تار از سوراخ های میل میلک اینگونه است که نخ های فرد مثلا تار اول، سوم، پنجم و غیره در سوراخ های میل میلک لنگه ورد اول و نخ های زوج مثلا تار دوم، چهارم، ششم و غیره از سوراخ های لنگه ورد دوم و همچنین شانه عبور داده می شود.

حال در اثر بالا کشیدن لنگه ورد اول، تمام نخ های فرد بالا رفته و نخ های زوج پایین می آید و ما بین آنها دهنه ای ایجاد می شود که ماکوی حامل نخ پود (معمولا از پشم یا کرک است) از وسط آن عبور می نماید و این عمل در مرحله دوم بدین ترتیب تکرار می شود که لنگه ورد دوم بالا رفته و لنگه ورد اول پایین می آید و باز با ایجاد دهنه ای ماکوی حامل نخ پود، از دهنه عبور می نماید که پس از قرار گرفتن نخ پود، شانه یا دفتین با ضربه ای مناسب، پود آخری را کنار پودهای دیگر قرار می دهد و با تکرار این عملیات، پارچه بافته می شود.

معمولاً تعداد نخ تار برای تولید یک تخته جاجیمچه‌ی با عرض ۷۰ سانتی‌متر حدود ۲۷۰ تار است.

طریقه ی نگهداری آن حفاظت از رطوبت مداوم، حرارت و آتش، اشعه ی مستقیم و مداوم خورشید، سفید کننده های شیمیایی و اشیای نوک تیز و برنده است و با آب ولرم و صابون قابل شستن است.

 

شما در حال مشاهده انواع دستبافته های سنتی(5) در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. حامد زنگنه گفته؛
    09:18 1401/02/24

    باز هم مثل همیشه ترکوندید

  2. غلام موحد گفته؛
    01:06 1401/04/03

    بهترین چیزی که میشد پیدا کرد رو نوشتید

  3. اکبر توکلی گفته؛
    05:06 1401/04/07

    بیشتری بنویسین لطفا

  4. کریم اشکان گفته؛
    09:54 1401/05/17

    میتونیم توی سایت شما مطلب بنویسیم؟ 😍😍😍

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0