ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

دست سازهای چوبی

احجام چوبی سنتی

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “احجام چوبی” نام دارد.  

ساخت احجام چوبی در هر جایی از ایران که چوب باشد رواج دارد. انسان زمانی که اقدام به تولید احجام و پیکره کرد، چوب را به عنوان ماده ی اولیه ی خود قرار دادند.

اوج این هنر در دوره صفوی بوده و آثار این دوره به صورت درها، منبرها، رَحل های قرآن، ستونهای چوبی اتاق، دسته خنجر، قاشق، چمچه های دوغ خوری و شربت خوری بوده است.

از نظر فیزیکی و بافت چوب ساخت حجم های چوبی، بسیار زیبا و نادر و چشم نواز می باشد.

وسایل مورد نیاز برای این هنر، تقریبا با ابزار مورد نیاز برای منبت کاری یکسان است.

این هنر امروزه در تهران، آذربایجان غربی، تبریز، ورزقان، کردستان و مازندران رایج است.

 از این احجام باید در برابر رطوبت مداوم، حرارت و آتش، اشعه ی مستقیم و مداوم خورشید، ضربه های ناگهانی و اشیای نوک تیز و برنده محافظت کرد.

برای تمیز و پاک کردن این احجام می توان از دستمال مرطوب استفاده کرد و باید سریع آن را خشک کرد.

لاک تراشی

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “لاک تراشی” نام دارد. لاک تراشی در مناطق جنگلی مورد توجه هنرمندان بوده و انواع ساخته های آن بر اساس نیاز زندگی روزمره تولید می شود. روستاییان ساکن مناطق جنگلی در گذشته بیشترین نیازهای خود را از چوب تهیه می کردند و در این کار از تبحر خاصی برخوردارند. استادکاران با استفاده از ریشه و تنه ی درختان جنگلی و بدون بهره گیری از ابزار کار مدرن، و با ابزاری مانند تیشه و مغار، ظروف چوبی مانند: جوله، گلز، لاک دانه پاش، قند چوله، تنباکو چوله، قاشق، ملاقه، کترا، تولید می کنند. جنگل نشینان با شناختی که از انواع درختان جنگلی دارند برای ساخت مصنوعات چوبی از ریشه و چوب درختان خاصی (مانند افرا، راش، ملج، توسکا، ممرز، شمشاد ، نم دار و انجیلی) استفاده می کنند. این ظروف سبک تر، و در مقابل سرما و گرما مقاوم تر است، ترک بر نمی دارد و در اثر ضربه به سادگی نمی شکند و معتقدند عمر مفید ظروفی که از ریشه ی درختان تهیه می شود، حداقل بالای صد سال خواهد بود. لاک تراشان از ریشه تحتانی درختانی که با شیب ملایمی در خاک نفوذ کرده اند استفاده می کنند زیرا به نظر آنان قسمت تحتانی این نوع ریشه ها کمتر در معرض برف و باران قرار داشته است. روش نگهداری آن حفاظت از حرارت و آتش، ضربه های ناگهانی و فشار وزنی زیاد است. شاخص ترین استاد این رشته استاد عبدالله کلردی از ورازده علیای بخش چمستان نور است.

برخی از ظروف چوبی که در مازندارن کاربرد دارد عبارت است از: دانه پاش: به جای سینی برای پاک کردن برنج و حبوبات به کار می رود.

جوله: این وسیله شبیه پارچ آب، باگردن باریک و دهانه ای گشاد و در اندازه های متفاوت ساخته می شود. در قدیم برای دوشیدن شیر و نگه داری انواع مواد لبنی از آن بهره می گرفتند. از نقش های متداول روی بدنه ی جوله می توان از جوله ی نقش مارپیچ، نقش زنجیرهای و نقش حلوایی نام برد. بزرگ ترین نوع جوله، مندر نامیده می شود که حدود ۱۸کیلو گرم ظرفیت دارد. نوع دیگری از جوله که جوله گون نام دراد از ریشه ی درخت افرا تراشیده می شود.

گلز: از این وسیله چوبی به جای ملاقه برای هم زدن و سرد کردن شیر استفاده می کردند. در مناطق مختلف مازندران این وسیله به نام های گوناگون خوانده می شود. به طور مثال در منطقه ی رامسر گیال در بخش مرکزی، کلز یا کیلز و در منطقه ی گرگان کمچه از نوع دیگر پیمانه ی شیر به نام منقار در مناطق جنگلی ساخته می شود و حدود ۲۰ کیلوگرم ظرفیت دارد.

 قاشق و ملاقه و کفگیر: این وسایل که در زبان محلی «گچه» «پل گیره و دکترا» نامیده می شود. از ساقه و شاخه ی درخت شمشاد تهیه شده و در کنار انواع وسایل امروزی هم چنان گذشته کاربرد دارد.

کیله لاک: به عنوان پیمانه استفاده می شود. هر پیمانه حدود ۶ کیلوگرم «شالی» و یا «جو» و حدود ۷ / ۵ کیلوگرم «گندم» ظرفیت دارد.

عصا: از چوب درخت آزاد که به زبان محلی «ازدار» نام دارد تهیه می شود.

قند چوله: برای خرد کردن قند به کار می رود.

تنباکو چوله: به عنوان ظرف تنباکو مورد استفاده دارد.

سیر کوب: در اندازه های متفاوت ساخته می شود. در قدیم از این ظرف به جای هاون برای کوبیدن و خرد کردن نیز استفاده می شد.

 

کدوی منقوش

یکی از هنرهای سنتی تزیینی – کاربردی ایران “کدوی منقوش” نام دارد. کدوی منقوش از جمله هنرهای بومی استان گیلان (به خصوص لاهیجان و لنگرود) و استان مازندران است که به قلیان کوئی معروف است و برای ساختن قلیان از آن استفاده می شده است. کاربرد دیگر این محصول به عنوان ظرف نگهداری حبوبات بوده است گرچه امروزه به علت رواج ظرف های مصنوعی از رونق افتاده، ولی هنوز به عنوان پایه ی قلیان در روستاها و پایه ی چراغ (آباژور) و کدوی منقوش در شهرها خریدار دارد. در مورد پیشینه ی آن می توان به نقل از رابینو کنسول انگلیس که در کتاب خود پیرامون محصولات لیالستان دهکده ای در لاهیجان چنین می گوید: «لیالستان به داشتن کدو قلیانی معروف است و در سال ۶۰۰۰ قلیان ساخته می شود»، استناد کرد.

کدوی قلیانی اعم از آن که برای قلیان و پایه ی چراغ یا نقاشی تهیه شود هنگام رشد برروی گیاه قالب گیری می شود « از مدتی پیش از آن که گیاه به رشد کامل خود برسد مدت پانزده روز هر روز دوبار با دست به آن شکل می دهند تا به وضعی خوب در آمده و در موقع فروش اشکالی ایجاد نکند». برای تهیه ی زیر قلیانی مرغوب با کدوی منقوش، کدوها را مدت چندین روز در قالب قرار می دهند. قالب ها به اشکال مختلف هندسی چند پهلو یا بیضی و گرد است. کدوی در حال رشد به بدنه ی قالب چسبیده و شکل آنرا به خود می گیرد. وقتی مراحل تهیه ی کدوی – مناسب نقاشی به پایان رسید، هنرمند گیلانی با ابزاری نوک تیز  نقش های دلخواه خود را بر روی بدنه ی آن حکاکی می کند، سپس مدت  ۱۰ تا ۱۵ روز کدو را در سایه قرار می دهند تا خشک شود در این موقع کدو برای رنگ آمیزی آماده شده است. نقوش روی آن، گل ها و خطوط الهام گرفته از نقوش ختایی است که بعد از کشیدن نقوش و خشک شدن آنها را در مراحل مختلف توسط پوست انار و دانه های اسپند و زاج سیاه، رنگ می کنند و می جوشانند. در واقع این محصول در تنالیته های مختلف قهوه ای و کرم دیده می شود.

ساخت سازهای سنتی

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “ساخت سازهای سنتی” نام دارد. از آن جا که نواختن موسیقی ایرانی صرفا با سازهای مخصوص خود میسر است، از دیرباز این نوع سازها توسط ایرانیان ساخته می شده و تا امروز نیز ساخت آن ادامه دارد. سازهای ساخته شده توسط هنرمندان عبارت است از : سازهای بادی، آرشه ای، کوبه ای، زهی و سازهای موسیقی نواحی مختلف ایران مانند عود، یاقوت، تار، دو تار، سه تار، رباب، دهل، کمانچه، تنبک، نی، قشمه، سورنا (پیت)، دف، سنتور و… که با استفاده از چوب های گردو، فوفل، توت، شمشاد و … ساخته می شود و در تکمیل آن از سیم های فلزی و گاه استخوان شتر و یا پوست حیوانات استفاده می کنند. برای تزیین سازها از هنرهایی چون خاتم، خوشنویسی، نقاشی، خراطی و… بهره می گیرند. در استان کردستان از دف در مراسم مذهبی مانند مولودی ها استفاده می کنند. در استان خراسان شمالی نیر سه گروه عاشق ها، بخشی ها و لوطی ها از نوازندگان قدیمی و اصیل سازهای سنتی هستند. اینان اخبار و وقایع را در قالب شعر آهنگین کرده و در همه جا اجرا می کردند، و به نوعی پیام رسان جامعه ی خود بودند. روش نگهداری و حفاظت آن بستگی به نوع ماده ی اولیه ی مصرفی در نوع ساز دارد ولی آنچه عمومیت دارد جلوگیری از رطوبت مداوم، حرارت و آتش، اشعه ی مستقیم و مداوم خورشید، و اشیای نوک تیز و برنده است.

* نگاره های روی دیوار چهل ستون به تاریخ ۱۰۵۷ ه. ق. نوازندگانی را در حال نواختن آلات موسیقی نشان می دهد و این نمایانگر آن است که موسیقی در زندگی ایرانیان دارای مقامی والا بوده و ساخت آلات آن نیز رایج بوده است. در زمان قاجار (ناصر الدين شاه) دار الصنایعی در جنوب شرقی سبزه میدان برپا شد تا برجسته ترین سازندگان سازهای سنتی که استاد فرج الله یکی از آنها بود را دعوت به همکاری کنند. استاد حاج طایر و سید جلال قزوینی نیز از این زمره بودند.

شما در حال مشاهده دست سازهای چوبی در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. عبدالله خمسه گفته؛
    11:06 1401/02/28

    میتونم شماره شما رو داشته باشم؟ 😍😍😍

  2. مرتضی باهنر گفته؛
    12:54 1401/03/05

    دست مریضاد استاد

  3. کاظم اسماعیلی گفته؛
    00:54 1401/03/17

    بیشتری بنویسین لطفا

  4. امین اسلامی گفته؛
    15:42 1401/03/31

    من خیلی سایتتون رو دوست دارم

  5. مسلم محمد گفته؛
    10:30 1401/04/24

    سلام عالی بود 😍😍😍

  6. محمدحسن نظری گفته؛
    14:54 1401/05/03

    خیلی خوب بود

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0