ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

0

برای مشاهده لیست وارد شوید...

مشاهده محصولات فروشگاه

شناخت کامل عروسک های بومی و سنتی ایران

تاریخچه عروسک ها

عروسک ها همراه همیشگی ما انسان ها بودند و اگر در مورد تاریخچه پیدایش آن صحبت کنیم ، تاریخ اولین پیدایش عروسک ها هم به همان سال های اول حضور انسان ها بر روی این  کره خاکی بر می گردد.

دختران رومی و یونانی زمانی که به سنی می رسیدند که دیگر با عروسک ها بازی نمی کردند ، عروسک های خود را به الهه گان تقدیم می کردند.

همچنین در مقبره های مصری  عروسک هایی با پیشینه ی بیش از  2000 سال قبل ازمیلاد پیدا شده اند، که با استفاده از قطعه های صاف چوب شکل گرفته با نقاشی های گوناگون تزئین شده و موهایی از جنس گل یا مهره های چوبی دارند، به علاوه داخل مقبره های خانواده های ثروتمند ، عروسک های سفالی یافت شده است.

بسیاری از عروسک‌های قدیمی‌ای که در مقبره‌های کودکان پیدا شده‌اند بسیار ساده‌اند و بیشترشان از گل، تکه‌های پارچه، چوب یا استخوان هستند.

تاریخچه عروسک در ایران نیز به سال‌ها پیش از ورود اسلام باز می‌گردد. اما اطلاعات زیادی درخصوص این عروسک‌ها و اسباب‌بازی‌ها در دست نیست. این عروسک‌ها مجسمه‌های ظریفی از انسان، چهارپایان و پرندگان بوده‌اند که از سفال و چوب و سنگ ساخته می‌شدند. 

تاریخچه عروسک در ایران نیز به سال‌ها پیش از ورود اسلام باز می‌گردد. اما اطلاعات زیادی درخصوص این عروسک‌ها و اسباب‌بازی‌ها در دست نیست. این عروسک‌ها مجسمه‌های ظریفی از انسان، چهارپایان و پرندگان بوده‌اند که از سفال و چوب و سنگ ساخته می‌شدند.

عروسک در لغت به معنای لعبتی است که دخترکان با آن بازی می‌کنند. عروسک‌ها معمولا به وسیله پارچه و چوب ساخته می‌شده‌اند. امروزه ساخت عروسک‌ها گسترده‌تر شده و از ابزار متنوع‌تری برای ساخت آنها استفاده می‌شود.

روز جهانی عروسک ها

به مناسبت 8 ژوئن (18 خرداد) که روز جهانی عروسک اعلام شده، میلدرد سیلی (1918-2001)، نویسنده و پژوهشگر در حوزه عروسک‌ها و مجموعه‌دار عروسک، در سال 1986 این روز را به عنوان روز جهانی عروسک اعلام كرد و با این كار، ارزش و اهمیت عروسک‌ها را در دوستی و صلح بین انسان‌ها یادآور شد. او در زمان حیاتش شبكه‌ای از دوستداران عروسک را از سراسر جهان به وجود آورد.

عروسک های بومی، میراث فرهنگی سرزمین ما

عروسک‌های بومی، عروسک‌هایی هستند که با تار و پود فرهنگ و آداب و رسوم کشورمان پیوند خورده اند.

 اگر بخواهیم فقط از نظر مادی این عروسک ها را بسنجیم فاصله ی زیادی با عروسک های مجهز و امروزی پیدا می کنند  اما چیزی که به این عروسک ها اهمیت و جلوه ی زیبایی می بخشد تاریخ و میراث فرهنگی  پشت آن است در واقع  یکی از زمینه های ماندگاری این عروسک ها داستان و افسانه ای است که به نقل قول از مادران سرزمینمان نسل به نسل به فرزندان انتقال داده شده است که هر کدام قصه ی جذاب و شنیدنی  در دل خود دارند عروسک های بومی را میتوان به عنوان سفیر فرهنگی هر جامعه شناخت . سفیرانی که پیام آور قصه هایی از جای جای کشورمان هستند.

 مثلا  در ساخت عروسک ها صورت بعضی را سفید می‌گذاشتند چون معتقد بودند که فقط خالق جهان می‌تواند صورت موجودات را بیافریند و گذاشتن اجزای صورت عروسک را نوعی کفر می‌دانستند. لباس‌های بسیاری از این عروسک‌ها هم بر اساس لباس بومی مردم همان منطقه انتخاب می شد.

در ایران حدود 2500 عروسک بومی وجود دارد که هرکدام مطابق با آداب و رسوم و فرهنگ هر منطقه ساخته می‌شوند.

زنان روستایی هنگام دوختن این عروسک‌ها، شعرها و لالایی‌های خاص خودشان را زمزمه می‌کنند و با دوختن این عروسک‌ها، فرهنگ منطقه خود را زنده نگه می‌دارند.

در ادامه به توضیحاتی درباره هر یک از این عروسک ها می پردازیم.

 

1-دُهتُولوک ، عروسک بومی استان هرمزگان

دهتولوک نام بومی عروسکی در هرمزگان و جزیره قشم است که توسط زنان و دختران برای بازی کودکان ساخته می‌شود. دهتولوک یا دختولوک به معنای دخترک نامی است که به گویش بومی بر روی این عروسک گذاشته شده است.

 

2- دوتوک ،عروسک روستای سربیشه خراسان

نخستین عروسک بومی با نام دوتوک از روستاهای تاج میر و کسراب در خراسان جنوبی مهر ۹۳ در فهرست میراث ناملموس به شماره ۱۰۶۳ ثبت ملی شد.

دلیل انتخاب این نام این بود که جامعه محلی به عروسک دوتوک می‌گویند.هر عروسک یک شناسنامه دارد که در آن نام عروسک و شرح زندگی آن که در واقع شرحی از چگونگی زندگی جامعه روستایی است، بیان می‌شود.

3_لیلی بازبازک،عروسک بومی کهگیلویه و بویر احمد

عروسک لیلی، عروسک بازی و آیینی کودکان قوم لر در سراسر تاریخ زندگی کوچی و ایلی آن ها بوده است. این عروسک توسط زنان این قوم برای کودکان به صورت خلاقانه ای ساخته شده است. لیلی نامی شناخته شده برای این عروسک بومی- محلی در بین زاگرس نشینان است. این عوسک در سال 1395 به صورت اثری تاریخی – فرهنگی در فهرست آثار میراث ناملموس به ثبت ملی رسید.

4- بی بی کُگ ،عروسک آیینی زرتشیان

عروسک‌های آیینی ریشه‌ای عمیق در باورهای مردم دارد. عروسک بی‌بی کگ از این قاعده مسثتنی نیست. بسیاری از زرتشتیان از این عروسک بومی ایران در مراسم‌های مذهبی و آیینی خود استفاده می‌کنند. عروسک بی‌بی کگ برای درمان نازایی زنان در مراسم بی بی سه شنبه آورده می‌شود.

5- قورچوق ،عروسک بومی ترکمن

عروسک قورچوق (قورجاق) متعلق به اقوام ترکمن ساکن در استان گلستان، شهر گنبد قابوس است که روش ساخت آن از مادران به دختران به صورت شفاهی و سینه به سینه انتقال داده شده است. این عروسک از زمان‌های گذشته تا همین چهل سال پیش نیز توسط دختران و زنان ترکمن ساخته می‌شد. قورچوق کاربرد بازیچه دارد که دختران برای خاله بازی آن را درست می‌کردن

6-لال بهیگ ،عروسک بومی عشایر لر

این عروسک در زمان های بسیار قدیم رایج بوده اند و قدمتی چندین ساله داشته و تقریباً چهل، پنجاه سالی است که دیگر خبری از حضور آنها نیست و کمتر در جایی دیده شده است و بیشتر در ذهن پیرزن ها و پیرمرد ها جای دارد.

این عروسک نماد برآورده شدن آرزوها و آمال و مبارزه با حوادث و بلایای طبیعی- این دو عروسک جهت طلب باران و در زمان خشکسالی کاربرد داشته اند.

7-بوکه باران ، عروسک آیینی کردستان

عروسک بوکه باران ، عروسک آیینی استان کردستان و کرمانشاه است .

در فرهنگ اساطیری از این عروسک در مراسمی با همین نام « بوکه باران» یرایی طلب باران استفاده می کنند که این آیین  سنتی در حال حاضر در معرض فراموشی است.

8- گلنار عروسک بومی خراسان

گلنار متعلق به قوم کرمانج است و در روستای سامران ساخته می شود. گلنار نمایانگر لباس، آرایه‌های سر برای دختران، زنان و نوعروسان این منطقه است. همچنین مردم کرمانج عروسک‌هایی که هیبت مردانه دارند نیز می سازند که نشانه‌ هایی از لباس چوپانان، تازه دامادها و… را به تصویر می‌کشند.

شما در حال مشاهده شناخت کامل عروسک های بومی و سنتی ایران در پلتفرم خورشیدک هستید

تولید محتوا خورشیدک
تولید محتوا خورشیدک

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

نظرات کاربران

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
    دسته بندی محتوای سایت
    0