ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

کاملترین توضیحات در مورد هنر آجرکاری

تاریخچه هنر آجرکاری

یکی از هنرهای سنتی تزیینی – کاربردی وابسته به معماری سنتی ایران “آجرکاری” نام دارد.

آجرکاری هنری است که آجر ها را برای زینت بخشیدن به نما و دوری از یکنواختی کنار هم قرار می دهند.

در سده های چهارم هجری هنر آجرچینی رونق زیادی داشته است و معماران هنرمند ایرانی مهارت بالایی در خلق شیوه های آجرچینی داشته اند.

تاریخ آجرکاری در سرزمین باستانی ایران کنونی به زمان‌های پیش از حکومت بابل برمی‌گردد. آجر قدیمی‌ ترین مصالح ساختمانی مورد استفاده بشر پس از سنگ است. تاریخ پیدایش نخستین کوره‌های پخت خشت، برای تهیه آجر، و نیز کوره ‌های پخت ظروف گلی، برای فراهم آوردن آوندهای سفالی، با یکدیگر پیوسته است. خشت‌های پخته از هزاره چهارم پیش از میلاد بدست بابلیان ساخته می‌شده است. آجر خود واژه‌ای بابلی است. در زمان بابلیان، خشت‌هایی که بر آن فرمان‌ها، منشورها و قوانین را می‌‌نوشتند نیز، آجر نامیده می‌شده است. کوره‌‌های پیدا شده در شوش قدمت استفاده از آجر به عنوان مصالح ساختمانی در ایران را نشان می‌دهد. ایرانیان باستان نیز از دیرباز با آجر آشنایی داشته و از آن در قسمت‌‌های مختلف ساختمان، اسکلت، قوس‌ها، پوشش‌ سقف‌ها نماسازی و پوشش کف استفاده می‌کردند. بزرگترین و قدیمی‌ ترین اثر معماری آجری ایران پیش از اسلام معبد چغازنبیل در خوزستان است که به دوران عیلامی تعلق دارد.

از آنجایی که آجر را از پختن خشت خام به دست می‌آورند، در دور‌‌‌ه ‌های مختلف، اندازه و شکل آجرها تغییر کرد؛ در هر دوره، در بناهای تاریخی، با توجه به نوع خاک، مکان و شیوه اجرا، ابعاد آجر تغییر کرده است. آجر‌های چهارگوش و مستطیل‌ شکل، بیش‌‌ترین کاربرد را در معماری داشتند و اندازه ی آجرها، از طول، عرض، پهنا و ضخامت، به مرور زمان کوچک ‌تر شد.

مواد اولیه ی هنر آجر کاری, آجر و ملات می باشد. هنرمندان با استفاده از طرح های ساده مانند مثلث، مستطيل، مربع، لوزی و ذوزنقه و ترکیب آنها، ایجاد ستاره و چند ضلعی ها، نقش های چشم نوازی را پدید می آورند.

معماران هنرمند ایرانی از آجرهایی به رنگ زرد کم رنگ، زرد گل اخرایی، زرد مایل به قرمز تیره و خاکی استفاده کرده و با نقش ها , گره سازی های ظریف و با کمک تکه های مختلف آجر که با تیشه به اندازه و شکل های مختلفی درآورده اند, تلفیق هنر و معماری را پدید آورده اند.

انواع آجرکاری

آجر کاری به انواع گوناگونی تقسیم می شود که شامل رگ چینی، گل اندازی، گره سازی، آجر کاری رنگی، آجر کاری خفته و رفته، خوون چینی، آجر کاری تزیینی(مهری) و .. می باشد.

گل اندازی: در موقع رگ چین کردن؛ آجر را چنان می‌چینند که از ترکیب آن‌ها گلهای مختلف هفت رگی و پنج رگی و… بدست آید. نمونه‌های خوب این شیوه را در اِزاره‌های خانه‌های یزد شاهد هستیم. مشهورترین گل اندازی به نام «شش بند شیرازی» معروف است که با چیدن پنج رگ آجر «که شش بند دارد» نقشی زیبا در مایه‌های هندسی به وجود می‌آورند. این گونه طرح‌ها گاه «هم رو» یا صاف چیده می‌شوند یا «هشت و گیر» یا برجسته و فرورفته هستند. نمونه‌های خوب آن را در مسجد جامع یزد شاهد هستیم. گاهی آجر و کاشی پیش بر با هم مخلوط می‌شدند و گل انداز کاشی در متن نما آجری چون نگین می‌درخشید. بهترین نمونه ی گل انداز در برج اخنجان خراسان و برج رادکان خراسان می‌بینیم.

آجرکاری تزیینی(مهری): کار تزیین نمای بنا با آجر نقش دار برجسته مهری ، از دوران ایلخانی سابقه دارد. در این شیوه آجرهای مربع و مستطیل لوزی چلیپا و دیگر گونه‌ها با نقش‌های مختلف برجسته، همراه با قطعه‌هایی چون لچکی، قوسها، حاشیه‌ها، رخ بامها و زیر خورشیدی‌ها روی جرزها میان دو طبقه ی بنا که دارای آجرهای مهری هستند؛ جلوه‌ای دلپسند را ایجاد می‌کنند. این شیوه در دوران قاجار در برخی شهرها چون یزد، کاشان، شیراز و تهران رواج فراوان یافت.

آجرکاری رنگی: در این شیوه با آجرهایی با رنگ‌های مختلف و به شیوه مسطح، طرح‌های گوناگون ایجاد می‌کنند. کاربرد آجرهای رنگی در نمای بنا، به دوره ی ایلخانیان برمی‌گردد. طوماری از این شیوه ی آجر کاری مربوط به حدود ۱۲۰ سال پیش در دست است که در آن طرح‌های فراوانی در مایه ی نقش‌های هندسی و خط بنایی عرضه شده است.

آجرکاری خوون چینی: خوون چینی گونه ی خاصی از آجر کاری در مایه ی خفته فرورفته و گره چینی ست که در شوشتر و دزفول رواج فراوان داشته است. به یاری این شیوه امکان بهره جستن از گودی‌های سا یه دار و در نتیجه کاستن از میزان حرارت به داخل بنا فراهم شده است. اساس عمده ی نقش‌های خوون چینی بر نگاره ی چلیپا استوار بوده که در ترکیب های مختلف از شکل گرفتن پره‌های گل ‌برگ گونه چلیپا حول یک مرکز حاصل شده است. اغلب مرکز یک نقش که چشم گیرترین قسمت نقش را تشکیل می‌دهد؛ با کلمه‌هایی چون الله, محمد و علی درمایه ی خط بنایی زینت یافته است.

آجرکارى خفته و رفته: روشى است که آجرچينى از مايه مسطح خارج گرديده و با گذاشتن آجرها در سطح‌هاى مختلف به صورت برآمده و فرورفته طرح هايى ايجاد مى‌کنند که نمود خاصى به بنا می دهد.

آجرکاری هشت و گیر: در هشت و گیر ، آجر چینی از حالت صاف و مسطح خارج گردیده و به صورت برجسته و فرورفته طرح‌هایی بوجود می‌آورد که با ایجاد سایه روشن جلوه ی خاصی به بنا می‌بخشد. (کلمه ی هشت به معنی بسیار برجسته و گیر به معنی فرورفته است) معروف‌ترین نوع آن هشت و گیر شیرازی است که فرورفتگی و برجستگی در هر شش بند و پنج رگ تکمیل و مجدداً تکرار می‌شود. آجر چینی هشت و گیر به شش بند شیرازی نیز معروف است.

بیرجند از جمله شهرهای کویری است که دارای تزئینات وابسته به معماری از قبیل: آجرکاری ،گچ بری، آینه کاری، نقاشی روی گچ، هنرمعرق و منبت و مشبک روی چوب می باشد. یکی از شاخص ترین ومنحصر به فردترین هنرهای تزئینی وابسته به معماری در بیرجند هنر آجرکاری قاجار است.

شما در حال مشاهده کاملترین توضیحات در مورد هنر آجرکاری در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. اسماعیل صدر گفته؛
    03:54 1401/03/10

    منابع این مطلب کجاست؟ 😍😍😍

  2. علی محمد پناهی گفته؛
    18:54 1401/03/23

    چرا هرچی توی سایتتون میچرخم خسته نمیشم

  3. امیر شجاعی گفته؛
    08:42 1401/03/27

    حرفتون خیلی عالیه

  4. جمشید قادری گفته؛
    19:06 1401/05/17

    چطور میشه مثل شما قوی بود ؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0