ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

هنر چاپ سنگی و کاملترین توضیحات در مورد پیشینه آن

پیشینه ی هنر چاپ سنگی

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران ” چاپ سنگی” نام دارد.

چاپ سنگی نوعی چاپ مسطح بوده که در آن به جای حروف از سنگ مرمر استفاده می شده؛ بدین ترتیب که نوشته یا تصویر را به روی سنگ با روشی مخصوص برجسته می کردند و سپس این تصویر چندین بار روی کاغذ تکرار می شده است.

 چاپ سنگی تقریبا شبیه چاپ سربی بوده است، با این تفاوت که در چاپ سنگی به جای حروف، از سنگ مرمر کنده کاری شده استفاده می شده است.

 چاپ سنگی اولین بار به وسیله ی آلمانی ها در سال ۱۷۹۶ میلادی توسط آلویس زنفلدر اختراع شد و نخستین بار در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار بود که میرزا صالح شیرازی دستگاه چاپ سنگی را با خود به ایران – تبریز آورد و اولین چاپخانه ی سنگی را در ایران دایر کرد.

 نخستین چاپ سنگی چاپ قرآن در سال ۱۲۵۰ ه. ق. و کتاب زاد المعاد در سال ۱۲۵۱ ه. ق است.

در سال ۱۲۵۹ ه قي. آقای عبدالعلی  نامی اسباب چاپ سنگی را با خود به تهران آورد و در همان سال کتاب «تاریخ معجم» و پس از آن تا سال ۱۲۶۵ ه ق کتب «پطر کبیر» «حديقة الشيعه» تألیف «مقدس اردبیلی» در تهران به چاپ رسیده است.

بعد از آن چاپ سنگی در مدت کوتاهی در دیگر شهرهای ایران رواج یافت، به طوری که به مدت ۵۰ سال، یگانه روش چاپ در ایران محسوب می شد.

 تا اواخر دوره قاجاریه هر چه در ایران به چاپ می رسید، چاپ سنگی بود.

روش کار

 روش کار در چاپ سنگی بدین صورت بود که ابتدا مطالب یا تصاویر مورد نظر با مرکب مخصوص روی کاغذهای مشمع مخصوصی که زرد رنگ بود نوشته می شد.

 بعد به مدت ۲۴ ساعت در داخل آب نگه داشته می شد و سپس روی سنگ مخصوص که قبلا ساییده شده و حرارت گرفته و داغ شده بود برگردانیده می شد تا خطوط به روی سنگ انتقال یابد. سپس بر روی سنگ (اسید نیتریک) ریخته می شد تا محل خالی سنگ (یعنی اطراف نوشته ها به اندازه ی یک میلیمتر حل شود و نوشته های روی سنگ به صورت برجسته نمایان میشد. سپس با غلتک، مرکب بر روی سنگ نقش می بست و با فشار یکسان و یکنواخت سنگ بر روی کاغذ، عمل چاپ صورت می گرفت.

برای آن که در هنگام چاپ، مرکب چاپ، اطراف نوشته ها و خطها را نگیرد از مخلوطی از آب و اسید و محلول صمغ عربی استفاده می شد.

 استادکار با قلم، جاهای خوب گرفته نشده را اصلاح می کرد و به آن صمغ میزد تا برجسته شود.

بعد از محکم کردن سنگ با تسمه بر روی ماشین چاپ، کارگر مرکب زن با یک غلتک، مرکب را آهسته روی لوح میمالید. کارگر دیگری به نام کاغذ گذار، ورق را با احتیاط روی سنگ می گذاشت.

 چرم گذار با ورقهای از چرم ضخیم روی کاغذ را می پوشاند.

این کار سبب می شد فشار وارده بر تمام سطوح کاغذ، یکسان باشد. دو نفر غلتک کش با حرکت غلتک و با یک فشار عمودی، عمل چاپ را انجام می دادند.

کاغذ برداری کاغذ چاپ شده را بر می داشت و لایه گذار، یک لایه ی میان ورقه های چاپ شده می گذاشت تا کاغذهای چاپ شده زودتر خشک شود.

ماشین قادر بود ساعتی ۲۰۰ برگ چاپ کند و با هر سنگ هفتصد برگ چاپ می شد. در پایان، سنگ سابها سنگی را که یک بار از آن استفاده شده بود، از چاپ در می آوردند، آن را گرم می کردند و سپس با یک سمباده زبر به اندازه ی کف دست، آن قدر روی سنگ می ساییدند تا نوشته ها کاملا پاک شود. بعد از آن با اسید رقیق، آن را می شستند تا برای مرحله ی بعدی که شامل نوشتن، تیزابکاری و… است آماده باشد.

 به طور کلی در یک کارگاه چاپ سنگی معمولا ۱۸ نفر کار می کردند که کار تهیه ی مطالب، کشیدن تصاویر و آماده کردن سنگ چاپ، خطاطان، نقاشان، تذهیب کاری، سنگ تراشی و تیزاب کاری، چاپ، مرکب زنی، کاغذ گذاری، چرم گذاری، غلتک کشی، کاغذ برداری، لایی گذاری، و تعمیر کاری را به عهده داشتند.

مزایای چاپ سنگی به نسبت چاپ سربی شامل: – کمتر بودن اشتباه در چاپ سنگی – هزینه ی کم و سهولت کار با چاپ سنگی – استفاده از لوازم و ادوات داخلی (در حالی که چاپخانه های سربی نیاز به ابزار و ادوات وارداتی داشتند) – رواج خوشنویسی به عنوان یکی از هنرهای بزرگ ایران و دیگر ممالک اسلامی (موردی که با رواج چاپ سربی در حال از بین رفتن بود و از این رو به چاپ سنگی اهمیت بیشتری داده می شد) تأکید بر انتشار کتاب های دینی، احادیث، اخبار و ادعیه، و… که با چاپ سنگی بهتر از کار در می آمد, می باشد.

 یکی از جالب ترین نمونه های چاپ سنگی مصور، چاپی از کتاب خمسه «نظامی» است که در ۶۰۲ صفحه در سال ۱۳۰۱ ه. ق. به چاپ رسیده است.

 موضوعات اصلی کتاب های چاپ سنگی عبارت است از: مسایل اسلامی نظیر قرآن و اخلاق اسلامی؛ مسایل شیعی نظیر حقوق شیعی، اصول فقه شیعه،… ادبیات فارسی شامل دیوانها، تذکرهها، و..؛ ادبیات عرب، شامل صرف و نحو؛ پزشکی (پزشکی سنتی)؛ تاریخ و جغرافیا، زندگی نامه ها؛ فلسفه و منطق؛ تصوف و عرفان؛ جنگ. اندازه و قطع کتاب های چاپ سنگی بسته به اندازه کاغذهایی بود که برای این منظور در بازو بندی ۲۰x۳۰ میلیمتر – بغلی ۶۰x۴۰ میلیمتر – جانمازی ۷۰×۱۲۰ میلیمتر – حمایلی ۷۰×۱۲۰ میلیمتر که در زیر لباس به صورت حمایل آویزان می شد)- رقعی ۲۲۰x۱۶۰ میلیمتر – وزیری کوچک ۱۶۰×۲۲۰ میلیمتر – وزیری ۱۶۰×۲۴۰ میلیمتر – وزیری بزرگ ۳۰۰x۲۰۰ میلیمتر-سلطانی ۳۰۰×۴۰۰ میلیمتر – رحلی کوچک ۴۰۰x۲۵۰ میلیمتر – رحلی بزرگ ۵۰×۶۰۰ میلیمتر – رحلی ۵۰۰x۳۰۰ میلیمتر – خشتی (طول و عرض كتاب در اندازه مساوی)

شما در حال مشاهده هنر چاپ سنگی و کاملترین توضیحات در مورد پیشینه آن در پلتفرم خورشیدک هستید

تولید محتوا خورشیدک3
تولید محتوا خورشیدک3

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.
لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0