ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

چاپ باتیک چیست و روش اجرای آن چگونه است؟

چاپ کلاقه ای ( باتیک )

کلاقه ای هنری است که  طی آن منسوجات را بدون وسایل چاپگری طرح و نقش به صورت انبوه با روش های خاصی رنگ آمیزی و نقش اندازی می کنند.

در این هنر قسمت هایی از پارچه را با ماده ای مقاوم که مانع از نفوذ رنگ به پارچه می شوند، می پوشانند تا با روشی خاص، نقوش دلخواه را بر روی پارچه ایجاد کنند. ریشه ی چاپ کلاقه ای به چاپ باتیک برمی گردد که واژه ای جاوه ای است. «باتیک» به معنای «چاپ مقاوم» است حدود 2000 سال پیش مردم قبایل جاوه( از مهمترین جزایر کشور اندونزی) کشف کردند که عصاره ی بعضی از درختان از نفوذ رنگ به داخل پارچه جلوگیری می کند و بدین ترتیب ابتدا یک روش مقاوم ابتدایی به وجود آمدو سپس تبدیل به روش نقاشی و چاپ باتیک شد.

مواد اولیه ی مصرفی در این نوع چاپ شامل : پارچه ابریشم طبیعی، ماده ی مقاوم (واکس ) و رنگ برای تهیه واکس، مواد مختلف همچون پیه، پارافین، موم و کلفن را با نسبت های معین با هم ترکیب می کنند.

ابزار کار چاپ باتیک «تیان» نام دارد که وسیله‌ای فلزی شبیه به قیف نازک است. همچنین قلم‌مو، مهر و کارگاه چوبی (برای مهار کردن پارچه) نیز استفاده می‌شود. روش‌های چاپ باتیک عبارتند از چاپ مستقیم، چاپ برداشت، چاپ با شابلون.

 نقاشی باتیک روی پارچه ابریشمی، تار عنکبوتی، قلم‌مویی، بدون رنگرزی و باندا (پیچشی)انجام می شود.

استاد حسین گنجینه از استادان معروف این سبک در ایران است.

چاپ باتیک می تواند به صورت نقاشی که به «نقاشی باتیک» مشهور است هم انجام شود ولی در روش مهر گذاری (مهر زنی ) مراحل زیر طی می شود :

1.     ابتدا واکسن یا ماده ی مقاوم را که حاوی موم، سقز و پارافین است به صورت مذاب می کنیم.

2.     مهر را در داخل مایع مذاب می گذاریم تا کمی گرم شود

3.     پارچه ی مورد نظر را که قبلا سفید گری و صمغ گیری شده است، بر روی پتو با اسفنج پهن کرده، چروک آن را گرفته صاف روی میز قرار می دهیم

4.     با مداد کم رنگ حدود نقوش ها را بر روی پارچه مشخص می کنیم

5.     سپس با یک دست گوشه پارچه را گرفته، مهر را بر روی پارچه می گذاریم تا نقش مهر بر روی پارچه برگردان شود. (باید دقت داشت که در این حالت پارچه حرکت نکند و به پتو نچسبد برای این منظور قسمتی از پارچه را که با دست گرفته ایم کمی بالا می بریم تا موم از پتو جدا شود)

6.     حالا اگر پارچه را در حمام رنگ داخل کنیم قسمت های مهر خورده رنگ را جذب نخواهد کرد.

7.     در مرحله نهایی ابتدا کار را پارافین گیری کرده سپس در بنزین قرار می دهیم تا اثر ماده ی مقاوم و چربی از روی پارچه محو شود.

از مراکز مهم چاپ کلاقه ای می توان از تبریز و اسکو ( در استان آذربایجان شرقی) نام برد همچنین از مراکز مهم چاپ باتیک در دنیا باید از اندوزی، مالزی، تایلند، چین، هند، پاکستان و سریلانکا نام برد.

در خاتمه ضرورت دارد تا در خصوص کارشناسی چاپ های سنتی نیز موارد لازم ذکر شود در کارشناسی چاپ ها سنتی باید نکات کلی به شرح ذیل مورد توجه قرار گیرد :

1.     پارچه های مورد استفاده در چاپ برای چاپ قلمکار از جنس متقال (پارچه ای با تار و پود نخ  پنبه ای 20 دولا ) و یا ابریشم و پویلین باشد و برای چاپ کلاقه ای باید صرفا از پارچه ی ابریشم طبیعی استفاده شود.

2.     رنگ های مورد استفاده ثابت باشد طبعا رنگ های طبیعی از مزیت بیشتری برخورد دار است.

3.     نگاره های موضوع چاپ ،کاربرد های مشخص برای محصولاتی چون رومیزی، لباس، سفره، سجاده، پرده و … داشته باشد.

در کارشناسی پارچه های قلمکار یا باید از رنگ های سنتی(تعریف شده برای قلمکار) استفاده شود، یعنی پارچه ی مازو شده(به رنگ نخودی) با رنگ های سیاه، قرمز و دو رنگ از سه رنگ سبز، آبی و زرد مهر خورده باشد و یا با زمینه سفید که با سه رنگ(یکی از رنگ ها حتما سیاه باشد) مهر زده باشد دو رنگ دیگر معمولا تاریک و روشن (رنگ های همچون آبی، سبز و قهوه ای و …) است.

1.     استفاده از رنگ های طبیعی به کار مزیت می بخشد ولی در صورت استفاده از رنگ های شیمایی، « رنگ های ری اکتیو » بر «رنگ های پیگمنت » برتری دارد.

2.     بر روی پارچه اثراتی از نقش پریدگی،کم رنگی و پر رنگی و ناقص اجرا شدن نگاره که بیشتر به استفاده از مهر های فرسوده بر می گردد دیده نشود.

3.     طرح ابتکاری، جدید و غیره تولیدی ارزش کار را بالاتر می برد.

4.     طرح های مشکل و دشوار همراه با نگاره هایی از چهره و صورت وخط ارزش کار را بالاتر می برد.

در  کارشناسی پارچه های چاپ کلاقه ای ضرورت دارد به نکات زیر توجه شود:

 

1.     استفاده از رنگ های طبیعی به کار ارزش بالاتری می بخشد ولی در صورت استفاده از رنگ ها شیمایی این رنگ ها باید قابلیت استفاده در رنگرزی با درجه حرارت های پایین (حدود 25 درجه سانتیگراد) را داشته و رنگ های متنوع و کاملا ثابت در برابر نور و شست و شو باشند.

2.     واکس ( موم ) مورد استفاده باید از کیفیت مناسب برخوردار و پس از پایان کار بویی از آن به جای نماند.

3.     بر روی پارچه اثراتی از نقش پریدگی و چند رنگی های ناخواسته نباشد ولی چاپ به گونه ای به انجام رسیده باشد که رگه های تصادفی متعدد و رنگی بر روی پارچه ایجاد شده باشد.

4.     بدیهی است نقاشی باتیک بر باتیک چاپی برتری دارد و لذا هر چه نقش ها ابتکاری و جدید ( البته در چهار چوب نگاره های سنتی ) باشد ارزش کار بالاتر می رود.

قلمکار چاپ مُهری

یکی از صنایع دستی کاربردی ایران “قلمکار سازی” نام دارد. قلمکار سازی از پیشه های کهن و قدیمی ایران است که نوعی منقوش کردن پارچه، بعد از بافت است. پارچه ی زیر کار قلمکار معمولا از متقال یا چلوار است ولی قلمکار بر روی پارچه ی ابریشم نیز تهیه می شود. معمولا ابتدا، پارچه ی زیر کار را با مواد گیاهی (از قبیل پوست انار، ریشه ی روناس و یا برگ مو) به رنگ کِرم در می آورند. سپس پارچه را شسته و خشک می کنند، آنگاه به وسیله ی مهر، که جنس آن معمولا از چوب های سخت مانند( چوب درختانی چون زالزالک، گردو و یا گلابی) است، نقوش را بر روی پارچه انتقال می دهند. مهر را به روی بالشتکی از جنس نمد که به رنگ آغشته شده مانند استامپ زده و سپس با ضربه بر روی پارچه، فرود می آورند. محل فرود آمدن مُهر، به مهارت صنعتگر بستگی دارد، زیرا یک طرح ممکن است دارای پنج رنگ باشد. رنگ های مورد استفاده معمولا مشکی، قرمز، سبز، آبی و زرد است. سپس پارچه را با بخار آب حرارت می دهند تا رنگ ها به خوبی جذب پارچه شود، آن گاه پارچه را مجددا می شویند. از پارچه ی قلمکار: سفره، رومیزی، لباس و… تهیه می شود. مراکز مهم تولید قلمکار، اصفهان و دامغان است. روش نگهداری آن حفاظت از رطوبت مداوم، حرارت و آتش، اشعه ی مستقیم و مداوم خورشید، سفید کننده های شیمیایی و اشیای نوک تیز و برنده است و با آب ولرم و صابون قابل شستن است. از استادان این رشته می توان اخوان چیت ساز، خرمیان، بطلانی یادگار و عبیری را نام برد.

قلمکار نقاشی

یکی از صنایع دستی تزیینی – کاربردی ایران “قلمکار نقاشی” نام دارد. قلمکار نقاشی همان طور که از نامش مشخص می شود، هنر انتقال نقش و طرح به وسیله ی قلم مو بر روی پارچه است. در قدیم برای تولید پرده، سفره های نفیس و … طرح هایی هم چون رزم، بزم و شکار را بر روی پارچه های نخی و گاهی پشمی بسیار ظریف و یا ابریشم، به وسیله ی قلم مو و رنگ های گیاهی یا معدنی نقاشی می کردند و گاه برای سهولت در کار، در حاشیه ها، از مُهر استفاده می کردند. این روش قلمکار سازی تا حدود زیادی منسوخ شده و هم اکنون قلمکار سازان، تمامی سطح پارچه را به وسیله ی مُهر، منقوش می کنند. . قلمکار نقاشی در اصفهان، شیراز، بروجرد، همدان، رشت، يزد، سمنان، گناباد و کاشان و ابیانه رواج داشته است، ولی اهمیت قلمکارهای بروجرد از بقیه ی مناطق بیشتر بوده است. روش نگهداری آن حفاظت از رطوبت مداوم، حرارت و آتش، اشعه ی مستقیم و مداوم خورشید، سفید کننده های شیمیایی و اشیای نوک تیز و برنده است و با آب ولرم و صابون قابل شستن است.

شما در حال مشاهده چاپ باتیک چیست و روش اجرای آن چگونه است؟ در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. خلیل معصومی گفته؛
    19:54 1401/03/09

    بیشتر بنویسید

  2. حمیدرضا مددی گفته؛
    07:54 1401/03/19

    میشه لطفا بیشتر از این مطالب قرار بدید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0