ads
0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

برای مشاهده لیست علاقه مندی ها وارد شوید!

مشاهده محصولات فروشگاه

کامل ترین تکنیک های آجیده دوزی

تاریخچه آجیده بافی

آجیده دوزی از رودوزی های قدیمی و سنتی ایرانی است که در این هنر لایه ای از پنبه را بین دو لایه پارچه قرار داده و سپس با دوخت روی پارچه، طرح ها و نقوش ظریف و برجسته ایجاد می کنند؛ این هنر پنبه دوزی یا لایه دوزی نامیده می شود.

آجیده دوزی یا پنبه دوزی نوعی از رودوزی های سنتی ایران است و ریشه ی عمیق تری در هنرهای سنتی ایران دارد. در باره ی سابقه ی آن اطلاعات دقیقی در دست نیست اما قدیمی ترین مدرک، مربوط به زمان هخامنشیان است به این علّت كه قسمت زیرتسمه های زیر تیردان های عصر هخامنشی با یک لایه پارچه پنبه دوزی شده آستر داده می شود تا زیاد بودن وزن آن باعث اذیت شانه ی حمل كننده نشود. از آن دوران به بعد نمونه های متعددی در حجاری های دوران اشكانی و ساسانی به چشم خورده و همچنین در دوره ی اسلامی تا زمان صفوی این دوخت از رواج نسبی برخوردار بوده كه در این دوران و همچنین در زمان حکومت های افشاریه،زندیه و قاجاریه هنرمندان آجیده دوز برای رویه ی پارچه قلمكار نقشی ریز انتخاب می كردند و آن را آجیده دوزی می كردند. پیتر دلاواله در سفرنامه خود (دوره ی صفویه) در تشریح لباس ایرانیان نوشته است: جلیقه ای که ایرانیان در زمستان می پوشیده اند، غالبا از نخ پنبه ای بوده و حالتی رنگین و پر نقش داشته و داخل آن را پنبه دوزی می کرده اند. «شاردن» نیز در سفرنامه خود نوشته است: جنس پارچه ی لباس ایرانیان عصر صفوی ابریشم یا کتان بوده و به آن آستری ضخیم می دوختند و میان روسیه و آستر لباس، یک لایه پنبه می گذاشتند تا به این طریق به حرارت آن بیفزایند.

 در گذشته از این نو دوخت بیشتر برای زینت بخشیدن به رو بالشی، لحاف، رو تختی، البسه، كلاه های درویشی ،بقچه سوزنی ( نوعی زیراندازاست كه در زمان های گذشته وقتی یه حمام می رفتند همراه خود می بردند و بعد ازاستحمام برای پوشیدن لباسها آن را زیر پای خود پهن می كردند)، سجاده، روانداز و … استفاده می شده است و طرح های مختلفی توسط این دوخت روی پارچه ایجاد می شود.

از این نوع دوخت در شهر ماهان ,کرمان و بعضی نقاط دیگر کشورمان برای زینت بخشیدن به کلاه درویشی استفاده می شود که علاوه بر ظاهر زیبا باعث دوام بیشتر کلاه می شود.

انواع تکنیک های آجیده بافی

از طرح های متداول می توان نقش های هندسی، گل ومرغ، گل و بته، ترنج، محرماتی عمودی، محرماتی، جناقی، قابقابی، بازو بندی، دایره، بیضی، لوزی، هلالی، زیگزاگی، گلدانی و … را نام برد. امروزه به جای پنبه که به خاطر شستن به مرور از بین می رود از آبر(اسفنج) دو میلیمتری استفاده می شود.

آجیده دوزی تکنینک های مختلفی دارد که می توان از روش ساده بدون لایه وسط, آجیده دوزی لایه دار, آجیده دوزی لایه دار با رویه تکه دوزی یا چهل تکه دوزی, آجیده دوزی به شیوه برجسته نام برد.

روش ساده بدون لایه وسط

ابتدا طرح را که از قبل روی کاغذ کشیده با چرخ خیاطی بدون اینکه سوزن آن را نخ کنیم ، سوراخ سوراخ می کنیم. پارچه رویه را روی سطح صافی پهن کرده و پارچه آستری را بر پارچه رویی بخیه می زنیم. کاغذ را بر آستری قرار داده و با پودر زغال یا گچ ، نقش را بر آن انتقال می دهیم. سپس با سوزن و نخ های پنبه ای بی رنگ و کوک های کوتاه ، طرح های روی آستری را به آستر و رویه می دوزیم.

در این دوخت گاهی به جای نخ پنبه ای ، از نخ های ابریشمی الوان استفاده می کنند.

آجیده دوزی لایه دار

ابتدا پارچه رویه را روی سطح صافی پهن کرده و لایه پنبه را روی آن قرار می دهیم. آن ها را به هم کوک زده و پارچه آستری را روی لایه ای پنبه ای پهن می کنیم و سه لایه را با سوزن به هم می دوزیم. سپس با فاصله لایه ها را کوک زده ، نقش پردازی کرده و شروع به دوخت می کنیم.

پنبه دوزی به دو صورت دستی و داخل قاب یا کارگاه انجام می شود. اگر از قاب استفاده کنیم ، ابتدا باید بالا و پایین پارچه را به نوارهای قاب دوخته و با کوک زدن پارچه را محکم کنیم تا در حین کار پارچه در اثر کشیدن شل نشود.

در پنبه دوزی دوخت به صورت کوک زدن های کوتاه انجام می شود و به دو طریق می توان این دوخت را انجام داد . یکی به روش دوخت جداگانه است ؛ به این صورت که ابتدا سوزن را به پایین فشار می دهیم تا از هر سه لایه عبور کند وسپس سوزن را به طرف بالا برگردانده و کوک هایی به فاصله و اندازه مساوی میزنیم. نکته قابل توجه این است که برای تنظیم فاصله دوخت همیشه یک دست باید زیر پارچه باشد. اکا روش دیگر به این صورت است که با سوزن دو یا سه کوک یک اندازه گرفته و سپس از پارچه بیرون آوریم. برای این دوخت ، از سوزن های بلند استفاده می شود.

آجیده دوزی لایه دار با رویه تکه دوزی یا چهل تکه دوزی

نقوش در این نوع آجیده دوزی به مرور زمان پیشرف کرده است. در اوایل قطعات به طور درهم و بدون فرم خاصی طراحی می شدند اما بعدها استادان این هنر ، با برش قطعات به صورت یک فرم و منظم طراحی خاصی را در این زمینه ایجاد کردند. به مرور زمان مشخص شد که در تمام طرح های زیبای مدل موزاییک از مدل شش گوش استفاده شده است. در طرح های بعدی از برش هایی به اشکال مختلف ، در رنگ های متضاد تیره و روشن استفاده شد که به این ترتیب جلوه زیباتری به آن بخشید. پیشرفت دیگری که در طراحی آن حاصل شد ، طرح های دو تکه ای بود که در آن برش ها به صورت مورب ، مربع و مستطیل می باشد.

آجیده دوزی به شیوه برجسته

در این نوع پنبه دوزی از دو لایه پارچه استفاده می شود ولی لایه داخلی ندارد. این نوع پنبه دوزی به دو شیوه دوخته می شود ؛ یک روش به این ترتیب است که در آن خطوط طرح را دوخته و بعد داخل آن را با پنبه پر می کنند تا برجسته شود . روش دیگر به این شیوه است که خطوط طرح را در دو خط دوخته و پس از آن ، از داخل کانال ها ، نخ پرک و یا نخ کلفت پشمی رد می کنند تا خطوط برجسته شود.

ابتدا باید پارچه آستری را با پارچه رویه بهم کوک زده ، نقش مورد نظر را بر روی آستری کشیده و سپس خطوط طرح را با هر دو پارچه می دوزیم. وقتی تمام طرح کاملا دوخته شد ، داخل آن را با پنبه پر می کنیم. برای پر کردن کار باید سوراخ ورودی کوچکی در آستری باز کرد و به آرامی پنبه را به کمک سوزن در داخل نقش فرو برد. باید دقت شود که عمل پر کردن نقش یکنواخت و مرتب انجام شود.

برای پنبه دوزی برجسته بهتر است از طرح هایی استفاده شود که از نقش های کوچک تشکیل شده اند ، زیرا بعد از اتمام کار زیبایی بیشتری نسبت به نقوش بزرگ دارند.

طریقه ی نگهداری از آن محافظت در برابر رطوبت مداوم، حرارت و آتش، اشعه ی مستقیم خورشید، سفید کننده های شیمیایی و اشیای نوک تیز و برنده می باشد و می توان آن را با آب ولرم و صابون قابل شسته و تمیز کرد.

شما در حال مشاهده کامل ترین تکنیک های آجیده دوزی در پلتفرم خورشیدک هستید

ads
  • چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  • چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

  1. عیسی عزیزی گفته؛
    05:30 1401/02/22

    بازم از این مطالب قرار بدید

  2. رضا منصوری گفته؛
    11:06 1401/03/05

    خیلی ممنون از توضیحاتون خوبتون

  3. کاظم صالحی گفته؛
    00:42 1401/03/28

    این موضوع یکی از موضوعات موردعلاقه منه 😍😍😍

  4. جعفر نصیری گفته؛
    01:06 1401/04/28

    میشه بیشتر از این مگه ؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لینک کوتاه برای به اشتراک گذاری
دسته بندی محتوای سایت
0